خط پایان برای دادرسی
دادرسی به مقاطع مختلفی تقسیم میشود که هر یک از این مقطعها آثاری بهدنبال میآورد. درست مانند روز که به مقاطع مختلف صبح، ظهر، عصر و… تقسیم میشود و در هر یک از این مقاطع ما اعمال خاصی انجام میدهیم. یکی از مهمترین مقاطع دادرسی زمان ختم دادرسی است. این مقطع از دادرسی طبق ماده ۲۹۵ موقعی محقق میشود که دادگاه تمامیرسیدگیها و اقدامات خود را انجام داده و برای صدور رای قاطع آمادگی داشته باشد. اما هنوز رای صادر نشده است. بنابراین اگر صدور رای قاطع، نیاز به هرگونه رسیدگی یا اقدام دیگری داشته باشد نمیتوانیم بگوییم مرحله ختم دادرسی فرارسیده است. در این مقطع نتایج اقدامات و رسیدگیهای قبلی دادگاه نیز مشخص شده و در پرونده موجود است. مثلا کارشناس نظرش را به دادگاه ارائه داده و در پرونده قابل دسترسی است.
نقطه آغاز دادرسی تقدیم دادخواست است. بعد از آن دادخواست مقاطع مختلفی را طی میکند مثلا طرفین با حضور در جلسه دادگاه مذاکرات خود را انجام میدهند و دادگاه جلسه دادرسی را هر چند بار که لازم باشد با ذکر دلایل و جهات آن تجدید میکند تا اینکه برای صدور رای قطعی تمامیدلایل و ادعاهای دو طرف دعوا بررسی شود. در همین راستا اگر لازم باشد قرارهایی از قبیل قرار کارشناسی، تحقیق محلی، معاینه محلی و…را صادر و اجرا میکند شاهدان شهادت خود را ارائه میدهند و اسناد و اطلاعات لازم از مراجع ذیصلاح مطالبه میشود. خلاصه اینکه هر اقدام تحقیقی و اقدامیکه برای کشف حکم لازم باشد در محدوده مقررات انجام میشود. در حقیقت از ختم مذاکرات متوجه میشویم که همه اقدامات و رسیدگیها انجام شده است. تنها چیزی که از دادرسی باقی مانده بررسی این دلایل و مدارک در دادگاه برای صدور حکم است. ختم دادرسی در پرونده قید میشود و در صورتی که قاضی چشم بر این تکلیف خود ببندد تخلف انضباطی انجام داده و مجازات درجه سه که مربوط به کسر حقوق میشود در انتظار او خواهد بود. در قانون آیین دادرسی مدنی علاوه بر ختم دادرسی از عبارتهای مشابه دیگری مثل ختم مذاکرات یا ختم رسیدگی هم استفاده شده است. سوال این است که آیا بین اینها اختلاف وجود دارد؟ پاسخ مثبت است. همیشه ختم مذاکرات به معنی ختم دادرسی نیست و مثل تفاوتی که بین عصر و غروب در یک روز وجود دارد این دو نیز متفاوت از هم هستند. تفاوت این دو را از این جا میشود فهمید که ممکن است در مقطعی نیاز به مذاکرات نباشد و به عبارتی مقطع ختم مذاکرات فرارسیده باشد اما هنوز دادرسی ختم نشده باشد و به اقداماتی همچون جلب نظر کارشناس یا استعلام از مرجعی لازم باشد که در این صورت ختم دادرسی محقق نمیشود.
آثار ختم دادرسی
اما نتیجه شناخت مقطع ختم دادرسی آشنایی با آثاری است که این مقطع برای اصحاب دعوا دارد. اولین اثر ختم دادرسی این است که دادگاه میتواند در همان جلسه انشای رای کند. منظور از رای در این ماده لزوم اعمال ترتیب مختص به احکام قاطع دعواست. بنابراین بعد از ختم دادرسی قرارهایی مثل تحقیق محلی و معاینه محلی که جزو قرارهای اعدادی است صادر نمیشود. صدور و اجرای قرارهای اعدادی مربوط به قبل از ختم دادرسی است.
صدور رای در جلسه دادرسی که ختم دادرسی اعلام شده است اگرچه ممکن است اما اجباری برای آن وجود ندارد. بلکه از زمان ختم دادرسی یک هفته برای صدور رای زمان وجود دارد. با توجه به این که در قانون جدید اعلام رای در حضور اصحاب دعوا تنها در صورتی ضروری است که دادگاه در جلسه دادرسی اقدام به اعلام ختم دادرسی کرده باشد؛ در صورتی که دادگاه در جلسه دادرسی اعلام ختم دادرسی نکند یا اصحاب حضور نداشته باشند، تعیین جلسه برای اعلام حضوری رای به اصحاب دعوا، ضرورتی ندارد و از مبنای قانونی برخوردار نیست. دادگاه پس از ختم دادرسی در مدت مزبور (تا یک هفته) مبادرت به صدور رای میکند و به وسیله ابلاغ، اصحاب دعوا را از آن مطلع میکند. اگر مهلت یک هفته رعایت نشود اینکار تخلف انتظامیبرای قضات خواهد بود. اثر دیگر ختم دادرسی این است که بعد از آن ادعای جدید یا دلیل جدید پذیرفته نمیشود. بنابراین در فاصله میان اعلام ختم دادرسی و صدور رای هیچگونه ادعا یا دلیل جدیدی قابل پذیرش نیست. زیرا تجویز ادعای جدید مستلزم رسیدگی به آن و در نتیجه ازسرگیری یا بازگشایی دادرسی است که مغایر با ختم دادرسی محسوب میشود. اثر دیگر ختم دادرسی سختتر شدن شرایط استرداد دعواست. قبل از ختم دادرسی دعوا را میتوان بدون هیچ قید وشرطی مسترد کرد و به دنبال آن قرار رد دعوی صادر میشود. اما اگر مرحله ختم دادرسی سپری شود اگرچه هنوز هم امکان استرداد دعوی وجود دارد ولی شرط آن رضایت خوانده یا انصراف کلی خواهان از دعوی است.
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=222&pageno=5
Categories:

