نگاه کارشناس
اموالی که به جای مهریه توقیف میشود
قاضی محمدرضا اصلانی*
در بیان اسباب تملک، ماده 140 قانون مدنی صراحت دارد: تملک حاصل میشود:
1- به احیای اراضی موات و حیازت اشیای مباحه.
2- به وسیله عقود و تعهدات
3- به وسیله اخذ به شفعه
4- به ارث.
عقد نکاح نیز یکی از اسباب تملک است و به محض جاری شدن صیغه عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن نماید. البته هر چیزی که مالکیت داشته و قابل تملک نیز باشد را میتوان مهر قرار داد. در توضیح این مطلب ذکر 2 نکته ضروری به نظر میرسد. نخست آن که اموال بر دو قسم منقول و غیرمنقول است و اراضی از مصادیق بارز مال غیرمنقول میباشد.
دیگر آن که در صحت و درستی مهر، قدرت و توانایی زن برتصرف و به مالکیت درآوردن موضوع مهر شرط نیست. زیرا ممکن است مهر مال منقولی باشد که زن قادر به تصرف و به مالکیت درآوردن آن نباشد اما دیگری این توانایی را دارا باشد. مانند ماهیهای موجود در یک استخر.
مطابق ماده 1087 قانون مدنی، «اگر در نکاح دایم مهر ذکر نشده یا عدم مهر شرط شده باشد نکاح صحیح است و طرفین میتوانند بعد از عقد مهر را به تراضی معین کنند…»
مفهوم این ماده لزوم تعیین مهر در نکاح غیردایم است و این که برخلاف نکاح دائم در نکاح موقت مهر از ارکان عقد میباشد. بنابراین در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است. (1095 قانون مدنی)
پیرامون مطالبه مهریه نیز لازم است گفته شود که چک و سفته به محض فرارسیدن سررسید قابل وصول میشوند و حواله از تاریخ صدور این قابلیت را دارد.
بنابراین چنانچه برخلاف عرف معمول در عقد نکاح دایم مهریه حال باشد، از زمان انعقاد عقد، ذمه زوج در برابر آن مشغول خواهد بود. در نتیجه از همان تاریخ در صورتی که اموال و داراییهای خود را به طور مستقیم یا غیرمستقیم به دیگری منتقل کند، فرار از دین تحقق یافته است.
اما هرگاه مهریه حال نباشد، حلول آن منوط به مطالبه خواهد بود. آن گونه که در سند نکاحیه نیز لفظ عندالمطالبه درج و شرط میگردد. در این فرض به محض مطالبه مهریه به طور معمول با طرح دعوی و ارائه دادخواست صورت میگیرد، فرار از دین موضوعیت خواهد داشت؛ چنانچه زوج از آن زمان به بعد اموال خود را منتقل نماید.
بدیهی است، زن در مقام تصرف مهریه میتواند به توقیف و تامین خواسته از داراییهای شوهرش اقدام نماید. ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی نیز به این موضوع مربوط است.
با توجه به آنچه مورد اشاره قرار گرفت، اموال منقول و غیرمنقول زوج در قبال مهریه قابل مطالبه و توقیف خواهد بود و موضوع این بحث یعنی منفعت گور پیش خریده شده نیز منعی برای توقیف ندارد.
* رئیس شعبه 45 محاکم تجدیدنظر استان تهران
منبع:
http://www.iran-newspaper.com/1391/11/11/Iran/5287/Page/16/Index.htm#
Categories:

