دسته: استفتائات
احکام دیات
ماهیّت دیه
1670. ماهیّت دیه چگونه مى باشد؟ آیا نوعى مجازات است یا نوعى دین مانند سایر دیون مالى به شمار مى رود؟
ج. عنوان مستقلّى است که به لحاظ مورد به یکى شبیه تر مى شود.
زندانى کسى که نمى تواند دیه بپردازد
1671. آیا زندانى کردن در صورت اعسار و عدم توانایى پرداخت دیه، جایز است؟
ج. خیر.
چگونگى زمان محاسبه دیه
1672. آیا زمان محاسبه دیه روز وقوع حادثه یا روز صدور حکم یا روز ادا است؟
ج. ظاهرا روز ادا است.
هزینه بیمارستان و درمان
1673. آیا هزینه هاى درمانى و بیمارستانى مصدومان باید از دیه کم شود یا افزون بر آن محاسبه گردد؟
ج. اگر ضارب آن هزینه ها را کرده، از دیه کم مى شود.
رها کردن مصدوم توسط راننده مقصّر و فوت وى
1674. در تصادفى، راننده مقصّر، مصدوم را در بیابان رها کرده و مصدوم در همان جا فوت کرده است. به تشخیص کارشناس، اگر مصدوم به بیمارستان مى رسید، معالجه و خوب مى شد. حکم چیست؟
ج. اگر یقین نبود که راننده در هلاک او متعمد بوده است ولو براى نجات خودش، به دیه مصالحه کنند.
دیه ى سقط جنین متکوّن در دستگاه
1675. آیا سقط جنینى که متکوّن از نطفه مرد و زن اجنبى مى باشد و در دستگاه قرار دارد، جایز است؟
ج. سقط جنین حرام است و کسى که آن را سقط کند، باید دیه بدهد، مانند موارد دیگر و اگر پدر واقعى آن معلوم نباشد، باید از باب ردّمظالم دیه را بپردازد.
کشتن زنازاده
1676. زنى پس از آبستنى از عمل خلاف شرع و وضع حمل، براى فرار از رسوایى، فرزندش را به دست زن دیگرى داده و او وى را به قتل رسانده است، با توجه به این که قاتله اکنون مرده است، دیه اى که باید پرداخته شود، از طرف چه کسى و به چه کسى باید پرداخته شود؟
ج. از موارد قصاص است و محتمل است گفته شود که دیه را از اموال قاتله مى گیرند و باید آن را به وارث و اگر ندارد به امام ـ علیه السّلام ـ بدهند.
خون دماغ شدن دانش آموز در اثر تنبیه معلّم
1677. معلّمى براى تأدیب، بچّه اى را مى زند و او خون دماغ مى شود، مسؤولیت معلّم چیست؟
ج. چون دیه ى مقدّر ندارد، باید بر ارش مصالحه کنند، اگر ارش داشته باشد.
مقدار دیه اضلاع مختلف
1678. مستدعى است مقدار دیه اضلاع مختلف را بیان فرمایید.
ج. دیه ى اضلاع آن چه نزدیکى قلب است بیست و پنج دینار و آن چه نزدیکى بازوها است، ده دینار است و در مورد غیر متیقّن از صدق یکى از این دو احتیاط، مناسب است.
دیه قطع انگشتان زن
1679. مى دانیم دیه قطع سه انگشت زن سى شتر و دیه قطع چهار انگشت زن بیست شتر است. آیا زنى که چهار انگشت وى قطع شده است، مى تواند دیه یک انگشت را ببخشد تا همان سى شتر را بگیرد؟
ج. نمى تواند این کار را بکند، زیرا فعلاً که چهار انگشت او با یک جنایت قطع شده، بیش از بیست شتر استحقاق ندارد تا بخواهد بعض آن را ببخشد.
جریان حکم دیه اعضاى ظاهرى در اعضاى داخلى
1680. آیا حکم دیه در اعضاى ظاهرى که زوج مى باشد (مانند دست و پا) در اعضاى داخلى زوج (مانند کلیه) جارى است؟
ج. ظاهرا جارى است، مثلاً در از بین بردن یک کلیه نصف دیه است.
عدم تأثیر اهانت و هتک در افزایش دیه
1681. ضاربى که ضرب او موجب دیه بر مضروب شده است، در دو فرض زیر چه مسؤولیتى دارد؟
1) تنها ضرب وارد کرده است.
ج. فقط دیه لازم است.
2) ضرب همراه با اهانت و هتک آبرو و از بین بردن حیثیّت یا همراه سلب اعتماد مردم و از بین رفتن وجهه مضروب در تجارت و….
ج. این گونه امور نیازمند حلالیّت طلبیدن از طرف یا تدارک عِرض و آبرو یا استحقاق تعزیر به نظر حاکم شرع مى شود، ولى بر مقدار دیه چیزى نمى افزاید.
تسامح راننده ى اتوبوس و سوء استفاده ى مجنون از آن
1682. در حادثه اى یک نفر مرد مسلمان در اثر تصادف با یک دستگاه اتوبوس شرکت واحد به قتل رسیده و راننده ى اتوبوس در زمان تصادف یک مجنون بوده است. اولیاى دم علیه متصدّى اتوبوس (راننده شرکت واحد) اعلام شکایت نموده اند. راننده اعلام مى دارد یک دیوانه در شهر وارد شد، و ماشین ها را راه مى اندازد. راننده از باجه خارج مى شود و مدّعى است که ماشین را خاموش نموده و سوییچ را برداشته است. لیکن واقعیّت این است که ماشین را خاموش نکرده و یا اگر هم خاموش کرده، سوییچ را برنداشته و اتوبوس ها همین که سوییچ روى آن باشد، هر کس دستش را روى شستى استارت فشار دهد، ماشین روشن مى شود. بنابراین با توجه به این که راننده شرکت واحد با وجود تذکّر مسؤول باجه به وجود دیوانه اى که ماشین ها را راه مى اندازد، ماشین را خاموش نکرده و یا اگر خاموش کرده سوییچ را برنداشته و درب ماشین را هم نبسته است. به نحوى که مجنون در غیاب راننده وارد اتوبوس شده است، و با به حرکت درآوردن ماشین موجب قتل گردیده است. آیا مى توان راننده شرکت واحد را به عنوان قاتل شبه عمد (از باب اقوى بودن سبب از مباشر) مسؤول شناخت؟ یا مسؤولیّت پرداخت دیه به عهده ى عاقله ى مجنون است؟
ج. راننده با عاقله ى مجنون در دیه احتیاطا مصالحه کنند، واللّه العالم.
استناد حکم به نظر کارشناسان راهنمایى و رانندگى
1683. کارشناسان راهنمایى و رانندگى گاهى براى هر یک از راننده و عابر که با هم تصادف نموده اند، در صدى از تقصیر را تعیین مى کنند. ـ مثلاً مى گویند 30% عابر مقصّر است و 70% ـ راننده یا در جاهاى دیگر کارشناس مى گوید 30% کارگر و 70% کارفرما. آیا این درصدها اعتبار دارد تا این که بر اساس آن دیه را تعیین نمود و هر کدام را به همان درصد محکوم نمود؟ یا دو راننده باعث فوت و قتل کسى شده اند و هر کدام به درصدى مقصّر در حادثه شناخته شده است، آیا این جا هم به همان درصد محکوم مى شوند یا این که ملاک استناد در قتل است که اگر قتل مستند به یک نفر است، همه ى دیه را او باید بدهد، هر چند از نظر کارشناسى 30% مقصّر باشد؟
ج. با فرض استناد عرفى به متعدّد، اگر کارشناس مطمئن به نظر خود باشد و خود کارشناس متدیّن باشد، به نظر کارشناس محکوم مى شوند و احتیاط در تعدّد کارشناس است.
مصدوم شدن بازیکن در اثر ضربه ى توپ
1684. در برخى ورزش ها یا بازى ها توپ یا وسیله بازى به یکى از بازیکن ها اصابت مى کند و باعث دیه مى شود، آیا دیه ثابت است؟
ج. بله، ثابت است.
فوت در اثر سرایت جراحت اصابت گلوله
1685. فردى در اثر اصابت گلوله مصدوم شده است و دیه و ارش جراحات، به میزان سه دیه کامله بوده است. وى به علت تنگ دستى و کمبود مالى، موفق به معالجه خود نمى شود و حدود یک سال و نیم بعد فوت مى کند. حکم دیه در فرض مرقوم چه مى باشد؟
ج. هر جراحتى که سرایت آن سبب مرگ شده است، دیه ى نفس را دارد و هرچه سرایت نکرده فقط دیه ى خود آن لازم است.
قسامه در صدمه منجر به سرخى یا سیاهى پوست بدن
1686. آیا قسامه، علاوه بر قتل و جراحت، در صدمه اى که سبب سرخى یا سیاهى پوست بدن شده است نیز جارى مى شود؟
ج. جریان آن متوقف است بر اولویّت آن بر مورد قسامه.
گرفتن دیه از بیت المال در صورت تبرئه ى قاتل
1687. کسى به قتل متّهم بوده که در دادگاه تجدیدنظر در مرتبه ى سوّم تبرئه شده و فرد دیگرى به عنوان قاتل تشخیص داده نشده است، بعضى از ورثه مدّعى اند که همان متّهم، قاتل است، آیا دیه از بیت المال پرداخت مى شود؟
ج. اگر جاى لوث و قسامه نباشد و از بیت المال بخواهند دیه اش را بپردازند، آن بعض ورثه که مدّعى است همان فرد، قاتل است نمى تواند دیه را از بیت المال بگیرد، ولى براى بقیه ورثه مانعى ندارد.
عفو از قاتل شامل عفو متصدّى مقدمات قتل است
1688. آیا عفو قاتل توسط ولى ّ دم، شامل عفو از افرادى که متصدّى مقدّمات قتل بودند نیز مى شود؟
ج. بلى.
عفو بعضى از اولیاى دم و مطالبه ى بعضى دیگر
1689. اولیاى دم مقتولى ـ که به قتل شبه عمد کشته شده است ـ عبارتند از: پدر، مادر، همسر و اولاد صغار. پدر مقتول قاتل را بخشیده است، امّا آنان پس از مدّت ها مطالبه دیه کرده اند، آیا ورثه حقِّ گرفتن دیه را دارند؟
ج. غیر از پدر از ورثه، حقّ گرفتن سهم دیه را دارند، ولى پدر چون بخشیده سهمى از دیه ندارد.
مجروح نمودن اعضاى خانواده و کشتن پدر
1690. فردى در نزاعى، چند نفر از اعضاى خانواده اش را مجروح کرده و پدر خود را به قتل رسانده است، چه مجازاتى متوجه قاتل است؟
ج. اگر قتل عمدى باشد که قصاص مى شود و اگر قتل خطاى محض باشد دیه بر عاقله است، گرچه عاقله بین خود این مجروحین باشد و اگر شبه عمد باشد، بر خود قاتل است.
تأثیر تصادف و آسم در فوت شخص
1691. پیرمردى در اثر تصادف با اتومبیلى در بیمارستان فوت مى کند. وى به تنگى نفس (آسم) مبتلا بوده است و به تشخیص پزشکان، تصادف 20% سبب فوت شده است، هر چند اگر تصادف نمى کرد، هنوز مدّت ها زنده مى ماند. راننده اتومبیل چه مسؤولیتى دارد؟
ج. قتل استناد به راننده دارد و او ضامن تمام دیه است.
عدم تداخل در دیه ى نفس و جرح
1692. جرح و قتل عمد یا غیر عمد به یک ضربه یا چند ضربه واقع شده است، آیا دیه جرح در دیه نفس تداخل دارد؟
ج. اگر در طرف و نفس جانى یکى باشد، دیه ى طرف در دیه ى نفس داخل است در صورت ثبوت به اصالت؛ و در صورت صلح بر دیه تابع مختار در قصاص طرف است که از جانى واحد داخل در قصاص نفس است یا نه؟ در صورت سرایت و در صورت اتحاد ضربه داخل است، و در صورت تعدّد بدون سرایت ضربه غیر کشنده، اظهر عدم دخول است در ضربات متعاقبه ى متراخیه، و در آن چه با هم عرفا محقق شده است که یکى از آن ها قاتل بوده تأمل است و احوط براى ولىّ، دخول است.(جامع المسائل جلد 5 صفحه 289)
خودکشى زن حامله و نجات وى و سقط فرزند
1693. خانم حامله اى به قصد خودکشى اقدام به رگ زنى کرده است. فورا وى را به پزشک رسانده و معالجه کرده اند و وى از مرگ نجات یافته است امّا حمل را سقط نموده است، تکلیف چیست؟
ج. باید با رجوع به پزشکان مشخص شود که تا چه حدّ این رگ زدن در سقط جنین مؤثر بوده یا اصلاً مؤثر نبوده و حفظ جان زن متوقف بر اسقاط آن شده و اگر قصد سقط داشته و پس از متولد شدن سقط با حیات مستقره مرده باشد، شبهه ى قصاص از مادر است و اگر پیش از سقوط مرده، جاى دیه است و اگر قتل عمدى بوده که زن قصد قتل بچه را داشته، مادر از او ارث نمى برد و اگر غیر عمدى بوده، تنها از دیه ارث نمى برد.
اشتراط حفظ بکارت در عقد موقّت و تخلّف زوج
1694. خانمى ضمن عقد ازدواج موقّت، شرط حفظ بکارت نموده است، ولى زوج به شرط عمل نمى کند و ازاله بکارت مى نماید، چه مسؤولیّتى متوجّه زوج مى باشد؟
ج. اگر با اجازه زن بوده که غیر از مهر چیزى بر زوج نیست و اگر بدون اذن بوده، دیه یا ارش البکاره را باید بدهد.
یکسان بودن زمان پرداخت دیه ى جنایت بر میّت و حىّ
1695. پرداخت دیه ى جنایت بر میّت از جهت حالّ یا مؤجّل بودن چگونه است؟
ج. در تقسیم به جنایت عمد و شبه عمد و مدت آن ها، مانند جنایت بر حىّ است.
دیه ى خسارت افزون بر دیه
1696. آیا در جنایت هایى که موجب دیه مى شود، هزینه معالجه، درمان و بهبودى مجنى ّ علیه به عهده جانى است؟ حکم دیه در صورت بهبودى و درمان جراحت را نیز بیان نمایید.
ج. خیر، فقط دیه بر او است و اگر جراحتى قابل درمان باشد و درمان شد، مانند اندمال در استخوان است که در آن ثابت شده که اگر مندمل شد، میزان در دیه فرق مى کند.
از بین رفتن زیبایى توسط پاشیدن اسید
1697. در صورتى که زیبایى زن در اثر پاشیدن اسید از بین برود، چه حکمى دارد؟
ج. باید ارش بدهد هر قدر که باشد، و اگر با عمل جرّاحى بهتر شود، یا مندمل شود در ارش مصالحه کنند.
حکم سوزاندن جسد میّت
1698. حکم دیه یا تعزیر سوزاندن جسد میّت چیست؟
ج. سوزاندن جسد میّت، دیه ى جنین پیش از ولوج روح را دارد و تعزیر هم دارد به نظر حاکم، و کفاّره ـ مثل جنین قبل از ولوج روح ـ ، ثابت نیست.
اعسار در پرداخت دیه
1699. حکم اعسار در پرداخت دیه که مهلت مضبوط و معیّن دارد، چیست؟
ج. مانند اعسار در سایر دیون است.
تصادفى که موجب تسریع در فوت شود
1700. در تصادفى که موجب تسریع در فوت فرد شود، نوع قتل چیست؟ مثلاً مصدوم در تصادف که پایش شکسته، در اثر کهولت سنّ یا برخى بیمارى ها پس از چند روز فوت مى کند.
ج. چون عموما در قتل هاى مسبّب از تصادفات اگر به سرایت باشد قتل خطایى است و اگر سرایت نباشد دیه ى عضو را دارد، در این جا در هر صورت چه قتل سرایتى باشد و چه قطع عضو یا شکستن آن، احتیاطا باید بر دیه مصالحه کنند.
حکم دیه در نزاع هاى دسته جمعى
1701. 1) در نزاع ها و درگیرى هاى گروهى که جماعتى ضارب یک نفرند، صدمات وارده مشخص است، ولى ضارب هر جراحت به صورت مشخص معلوم نیست. حکم دیه به چه صورت است؟
ج. دیه ى هر جراحتى را که معیّن است به مضروب مى دهند، ولى مقدارى را که از دهندگان مى گیرند، باید احتیاطا حاکم صلح بالسّویه یا امر به صلح بالسّویه بین ضاربین کند.
2) در فرض فوق، اگر گروهى به گروهى جنایت متعدّد وارد کنند و ضارب هر جنایت معیّن نباشد، حکم دیه چگونه است؟
ج. همین احتیاط به صلح جارى است، در موردى که جماعتى بر جماعتى جنایت متعدد وارد کنند که دیه ى هر جنایتى معلوم است ولى ضارب ها معین نیستند و در این موارد تعیین به قرعه هم محتمل است.
جراحت هایى که با نبود پزشک موجب فوت مى شود
1702. در جراحت هایى که به صورت طبیعى کشنده است مگر این که پزشک حضور داشته باشد و اقدام به معالجه کند، اگر در نهایت مضروب فوت کند، مسؤولیّت ضارب و پزشک در دو فرض زیر چیست؟
1) اگر پزشک، حضور نداشته باشد یا حضور داشته باشد و بدون کوتاهى، اقدام به معالجه کند امّا مضروب فوت کند.
ج. ضارب، قاتل است.
2) اگر پزشک، حضور داشته باشد و با امکان و تمکّن از معالجه، خلاف تکلیف نماید.
ج. اگر پزشک باشد، حفظ نفوس بر وى واجب است، ولو با اجرت؛ لذا او نیز دخیل و مؤثّر در قتل است و ضارب به همراه پزشک، هر دو شریک در قتل هستند، چه قتل از هر دو عمدى باشد یا خطایى یا مختلف، که از جهت سببیّت براى دیه یا قصاص، هریک حکم مختصّ به خود را دارد.
دیه ى قطع دست و پا و بیرون آوردن چشم و سوزاندن میّت
1703. فردى پس از قطع دست و پاى میّت، چشم هاى وى را بیرون آورده و جسد را کاملاً سوزانده است. حکم دیه در این مورد چیست؟
ج. تمام این کارها دیه هاى جداگانه اى دارد که دیه ى کامل آن دیه ى جنین پیش از ولوج روح است و دیه ى این کارها را نسبت به دیه ى انسان حىّ از دیه ى جنین اخذ مى کنند و براى خود میّت صرف مى کنند.
عدم توانایى پرداخت اضافه دیه
1704. مردى زنى را به قتل رسانده و مستحق قصاص شده است. اولیاى دم مقتول قدرت بر اداى اضافه دیه به ورثه ى قاتل ندارند. آیا فاضل دیه را مى توان از بیت المال پرداخت؟ در صورتى که پاسخ منفى باشد، حکم قصاص چیست؟
ج. نمى توان اضافه دیه را از بیت المال داد، بلکه قصاص به سبب انتفاى شرطش منتفى مى شود و به دیه منتقل مى شود.
اگر قاتل دیه ى جنایت بر غیر مقتول را نداشته باشد
1705. چنان چه شخصى مرتکب یک فقره قتل عمدى و دو فقره ایراد ضرب و جرح عمدى نسبت به دو نفر گردد و اولیاى دم مقتول، خواهان قصاص باشند و قاتل، مالى براى پرداخت دیه نسبت به دو نفر مجنى علیهما (مورد ضرب و جرح) نداشته باشد، آیا اجراى قصاص پیش از پرداخت دیه امکان پذیر مى باشد؟ در صورت منفى بودن پاسخ، پرداخت دیه چگونه میسّر مى باشد؟
ج. ضرب و جرح عمدى اگر مورد قصاص است، قصاص آن بر قصاص نفس مقدّم مى شود و اگر از موارد ثبوت دیه است، هر چند از جهت توافق جانى و مضروب، اگر محلّى براى اداى دین او از ترکه اش دارد، براى استیفاى دیه استقراض کند والاّ نوبت به بیت المال مى رسد، اگر بیت المال معدّ بر این جهت باشد، واللّه العالم.
تعدّد شکستگى و جوش خوردن آن
1706. اگر استخوان درشت نى پاى شخصى، در اثر ضربه صدمه ببیند و در چند قسمت شکستگى پیدا کند و با همان عیب جوش بخورد، آیا دیه یک شکستگى به عهده جانى مى باشد یا به تعداد شکستگى ها باید دیه بپردازد؟ در صورت اوّل، علاوه بر دیه آیا ارش نیز تعلّق مى گیرد؟
ج. اگر شکستگى ها جداى از هم هستند، متعدّد حساب مى شوند.
خراب شدن خانه بر سر سازنده و خانواده ى او
1707. بنّایى به عنوان بساز و بفروش، خانه اى مى سازد و قبل از فروش، خود در آن خانه ساکن مى شود. شبانه خانه ویران و زن و بچه اش کشته مى شوند. کارشناس علت تخریب را عدم رعایت اصول معمارى و خانه سازى اعلام کرده است. پدر و مادر مقتوله مطالبه دیه مى کنند. با توجه به این که، چنین موردى مباشرت در قتل نیست و مقتولین از نقص اعلامى کارشناس بى اطلاع بودند، آیا به چنین موردى تسبیب صدق مى کند که دیه لازم آید؟ اگر تسبیب صدق کند، آیا قتل خطاى محض است یا شبه عمد؟
ج. احتیاط این است که بنّا، دیه را از مال خودش بدهد، واللّه العالم.
سهل انگارى شوفاژ کار منتهى به فوت کارگر
1708. 1) فردى که شغلش نصب شوفاژ بوده، شوفاژکارى ساختمان را تمام مى کند و تحویل مى دهد. بعد از حدود 20 روز، کارگرى به هنگام کار پایه منبع دوجداره شوفاژ را که به دیوار نصب شده، براى بلند شدن از زمین مى گیرد و پایه از دیوار کنده مى شود و منبع دو جداره بر روى کارگر مى افتد و مصدوم مى گردد. کارشناس، عدم استحکام پایه ى منبع و سهل انگارى شوفاژکار را علت سقوط منبع اعلام مى کند. با توجه به عدم اطلاع کارگر از عدم استحکام، آیا تسبیب صادق است که دیه بر شوفاژکار لازم باشد؟ (مخصوصا با عنایت به این که اگر کارگر براى بلند شدن از پایه منبع استفاده نمى کرد، منبع فعلاً سقوط نمى نمود، لیکن به نظر کارشناس در آینده و در حوادث غیر طبیعى امکان سقوط آن با توجه به عدم استحکام مزبور وجود داشته است).
2) بر فرض تعلّق دیه بر شوفاژکار، آیا خود کارگر نیز تقصیر دارد که بخشى از دیه از عهده شوفاژکار ساقط شود؟
3) آیا قتل خطاى محض است یا شبه عمد؟
ج. ظاهر کار هر کسى این است که به نحو متعارف و صحیح انجام داده و دیه ثابت نیست، مگر آن که استناد این صدمه به خودش را بپذیرد که قهرا دیه را هم به گردن گرفته است.
دیه ى پرده ى رحم دختر سه ساله
1709. اینجانب که راننده مینى بوس مى باشم، در سال 1376 با دختر بچه سه ساله اى تصادف کردم که منجر به پارگى پرده ى رحم آن دختر شد. میزان و مقدار ارش یا دیه ى دختر بچه را اعلام فرمایید.
ج. اگر مراد، پرده بکارت است، مهرالمثل واجب مى شود و اگر غیر آن باشد، باید با خصوصیّات آن که قابل التیام هست یا نه، ملاحظه ارش شود، واللّه العالم.
حکم همکاران قاتل هنگام قتل
1710. 1) حکم ممسک (یعنى کسى که کس دیگر را مى گیرد تا دیگرى او را به قتل برساند) را بفرمایید.
2) آیا ممسک باید از قصد قاتل اطلاع داشته باشد؟
3) حکم رایى (یعنى، کسى که مراقب «قاتل» است) را بفرمایید.
4) آیا رایى باید از قصد قاتل اطلاع داشته باشد؟
ج. جزاى ممسک حبس ابد است و جزاى مراقب سمل کردن چشم او است و هر دو باید از قصد قاتل اطلاع داشته باشند، واللّه العالم.
وقوع قتل در نزاع دسته جمعى
1711. در نزاع دسته جمعى که حدود 25 نفر از دو طرف شرکت داشته اند. یک نفر بر اثر دو ضربه کشنده کشته مى شود که تقدّم و تأخّر ضربات مشخص نیست و ضارب یا ضاربین این دو ضربه از گروه مقابل بوده، لیکن مشخص نیست کدام یک مى باشند. آیا حکم قضیه باید با قرعه و پرداخت دیه تمام شود و یا قصاص امکان پذیر است؟ و اگر حکم، قرعه باشد، چون دو ضربه بوده یک نفر با قرعه محکوم شود یا دو نفر؟ چنان چه گروه قاتل با رضایت خود حاضر باشند که جمعا دیه مقتول را بپردازند آیا باز هم قرعه لازم است؟
ج. اگر مصالحه به دیه نمایند، موافق احتیاط است.
انتخاب نوع دیه و تغییر آن
1712. در تصادفات رانندگى منجر به فوت، اگر متهم به لحاظ جهل به قانون در خصوص قیمت و تعداد انواع دیه در هنگام محاکمه یک نوع خاص از انواع دیه را انتخاب نماید که بعدا متوجه شود، توانایى پرداخت آن را ندارد، آیا مى تواند در مرحله ى اجرا آن را تغییر داده و نوع دیگر را که مى تواند پرداخت کند انتخاب نماید. اگر پرداخت نوع خاصى از دیه با توجه به انتخاب شخص جانى در حکم دادگاه قید شده باشد چه طور؟
ج. تا وقت ادا، اختیار او باقى است.
خسارت بى کار شدن تاکسى در اثر تصادف
1713. در یک حادثه رانندگى، اتومبیل تاکسى فرد غیر مقصّر، متحمل خسارات گردیده است، با توجه به نظر کارشناس مدت یک ماه براى تعمیر تاکسى مزبور وقت نیاز است و در ماه ه اى معمولى راننده ى تاکسى از این اتومبیل ماهانه هشتاد هزار تومان درآمد داشته که در این ماه با توجه به تصادف واقع شده، راننده تاکسى از تحصیل درآمد مزبور محروم شده است، آیا راننده ى تاکسى مى تواند علاوه بر خسارات وارده بر تعمیر تاکسى، از جهت عدم نفع در این ماه مبلغ هشتاد هزارتومان از راننده مطالبه کند؟
ج. اظهر و احوط ضمان است.
دیه ى فروش شراب کُشنده
1714. فردى مقدارى شراب با درصد بیش از مقدار حدّ متعارف به 3 نفر فروخته است. یکى از خریداران بعد از مصرف خمر فوت نموده است، یکى نابینا و نفر سوم فلج شده است. در مورد میزان جرم و مسؤولیّت فروشنده بفرمایید.
1) در صورت اطّلاع از میزان بالاى الکل موجود در شراب، آیا جنایت عمدى است؟
2) در صورت عدم اطّلاع از مطلب فوق، جنایت چیست و تکلیف چه مى باشد؟
3) آیا علم و جهل مصرف کننده ها به بالا بودن میزان الکل تأثیرى دارد؟
4) آیا علم مصرف کننده ها به حرمت شرب خمر و بطلان این معامله نقشى دارد؟
ج. با علم فروشنده قتل عمدى است و با جهل، خطایى است و ضامن است و با علم مشترى ها و اقدام اختیارى، کسى ضامن نیست.
دیه ى شکستگى لگن پا
1715. شخصى به تأیید گواهى هاى پزشکى قانونى به وسیله گلوله مصدوم شده است. گلوله از ناحیه عانه چپ وارد و از قسمت لگن خارج و موجب شکستگى گردن استخوان ران راست شده است. آیا در این مورد دیه شکستگى استخوان به دو ثلث دیه مربوط به ورود و خروج گلوله افزوده مى شود و یا این که به طور کلى فقط دو ثلث دیه در نظر گرفته مى شود؟ آیا اصلاً عانه و لگن جزو بدن محسوب مى شود یا جزو پا؟
ج. عانه جزو بدن و لگن جزو پا است و دیه شکستگى افزوده مى شود، واللّه العالم.
ضرر و زیان معنوى
1716. آیا براى ضرر و زیان معنوى که در ضمن وقوع جرایم وارد مى شود، مى توان مطالبه ى خسارت نمود؟
ج. خیر.
اگر قاتل حاضر به پرداخت دیه نباشد
1717. اگر ولىّ دم در قتل عمد، دیه مطالبه نماید و قاتل حاضر به پرداخت آن نشود، آیا مى توان او را به پرداخت دیه محکوم نمود؟
ج. نمى توان او را به دیه محکوم کرد.
فوت فردى که عهده دار مخارج برادرش است
1718. فردى عهده دار مخارج زندگى برادر از کارافتاده و مستمند خویش بوده است. هرچند اساسا برادر، جزو افراد واجب النفقه نمى باشد، اما به حکم وجدان، او چنین عملى را انجام مى داده حال اگر چنین فردى در یک سانحه رانندگى کشته شود، آیا این برادر از کارافتاده و مستمند مى تواند به استناد این که موقعیّت عملى خویش را از دست داده، از راننده ى مقصّر خسارت بخواهد؟
ج. نمى تواند.
زندانى نمودن بى گناه
1719. اگر کارگر یا جراح یا صنعت گر یا… را که کسب درآمد براى او محقّق الحصول است نه ممکن الحصول بازداشت کنند و بعد از مدتى بى گناهى او ثابت شود، آیا او مى تواند جهت هدر رفتن نیروى کارى خویش ادّعاى ضرر و زیان نماید؟ آیا وقت و نیروى چنین افرادى را مى توان در زمره ى اموال محسوب نمود؟
ج. اظهر و احوط ضمان است.
نحوه ى استیفاى قصاص یا دیه نسبت به فرزند
1720. شخصى جانى یا قاتل، ولىِّ ولىّ دم صغیر است. نحوه ى استیفاى قصاص یا دیه چگونه است؟
مثال: مردى زن خود را به قتل مى رساند و فرض این است که تنها ولىّ دم او، فرزند او است، لذا از طرفى فرزند، ولىّ دم مادر است و از طرفى قاتل (پدر) ولىّ فرزند است. نحوه استیفاى قصاص یا دیه (نسبت به فرزند) چگونه است؟
ج. احتیاط در صلح بر دیه است، واللّه العالم.
ارش و دیه ى استخوان هاى کف دست
1721. 1) آیا استخوان هاى کف دست، دیه مقدّر دارند یا باید ارش تعیین کرد؟ آیا مى توان به این استدلال که چون استخوان هاى انگشتان به کف دست مرتبط است، دیه استخوان هاى کف دست را مانند انگشتان حساب کرد؟
ج. ارش است.
2) آیا دیه شکستگى یک بند از استخوان انگشت دست، خمس دیه همان بند مى باشد یا خمس دیه ى انگشت دست؟
ج. خمس دیه همان بند است.
ثبوت دیه ى سقط جنین بر مباشر
1722. سقط جنین در چه صورتى قصاص دارد؟ اگر پزشکى به درخواست والدین به سقط جنین اقدام کرد، چه مسؤولیتى دارد؟
ج. سقط جنین دیه دارد که بر مباشر است.
حصول برائت با بخشش وارث دیه
1723. اگر در تمام صورت هایى که دیه واجب است، وارث دیه هر کس که باشد، دیه را ببخشد، آیا دهنده دیه برى ءالذمّه مى شود؟
ج. با ابراى صاحب حق، ساقط است.
دیه ى به هم زدن نطفه یا سقط جنین
1724. دیه ى به هم زدن نطفه ى بسته شده، یا سقط جنین، چه مقدار است؟
ج. دیه براى نطفه بیست مثقال شرعى طلا است و براى هر مرحله از مراحل پنج گانه تا جنین کامل، بیست مثقال اضافه مى شود. یعنى صد مثقال براى جنین کامل قبل از ولوج روح و بعد از ولوج روح براى سقط آن دیه کامله انسان ثابت است.
بستن رحم
1725. بستن رحم به منظور جلوگیرى از حمل چه حکمى دارد؟
ج. اگر مرض آور نباشد و موقّت و ضرورى و قابل بازگشت باشد و مستلزم لمس و نظر محرّم نباشد، مانعى ندارد.
از بین بردن نطفه
1726. آیا بعد از انعقاد نطفه، از بین بردن آن جایز است؟
ج. حکم سقط قبل از ولوج روح دارد.
دیه ى سقط جنین به چه کسى پرداخت مى شود
1727. اگر زن، عمدا خودش سقط جنین کرده، دیه را به چه کسى بدهد؟
ج. کسى که عمدا سقط جنین نماید، نصیبى از دیه در عمد ندارد؛ بلکه در خطا هم بنا بر اظهر نصیبى از دیه ندارد و دیه به وارث طفل، غیر از مادر مى رسد.
رضایت پدر و مادر بر سقط جنین توسط پزشک
1728. زن و شوهرهایى با رضایت هر دو یا یکى از آن ها به سقط جنین، نزد پزشک مى روند و پزشک اسقاط جنین مى کند. چه کسى مسؤول است؟
ج. پزشک که مباشر است در صورت عدم جواز، ضامن دیه است و دیه هم به ارث به آن دو ـ والدین ـ مى رسد؛ زیرا رضایت به قتل مانند استناد قتل رافع ارث بردن نیست، مگر این که پزشک را الجا کنند به حدّى که آن ها قاتل محسوب شوند.
عدّه زن حامله در صورت سقط جنین
1729. آیا عدّه زن حامله در صورت سقط جنین باقى است؟
ج. منقضى مى شود، زیرا وضع حمل صادق است.
سقط جنین به وسیله ى کتک زدن شوهر
1730. اگر شوهر زنش را زده و زن سقط کرده، شوهر دیه را به چه کسى بدهد؟
ج. وارث دیه، وارث مال است که در این جا همان زن است.
سقوط دیه در موارد جواز سقط
1731. در موارد جواز سقط جنین ـ مانند در خطر بودن جان مادر ـ آیا اداى دیه واجب است؟
ج. واجب نیست، مانند موارد جواز عمل جرّاحى یا وجوب آن در مریض یا عمل حجامت که راجح است.
میزان تشخیص نطفه علقه و مضغه
1732. تشخیص نطفه، علقه و مضغه با چه کسى است و در صورت نزاع، به چه وسیله اى مشخص مى شود؟
ج. منى و خون و گوشت ـ مثلاً ـ محلّ شکّ نیست، بلى باید ثابت شود نطفه، مبدء انسان بوده که اخراج شده و مراتب مابین حدود قابل شک است و میل به نصف اوّل یا اخیر نیز معلوم است و با اختلاف در سایر مراتب، با عدم تعیین، اگرچه با بیّنه باشد که دیه آن ها بر بیست دینار توزیع مى شود، احتیاط در صلح است.
سهل انگارى زن در حفظ جنین
1733. اگر زن عمدا سقط جنین نکند، ولى سهل انگارى کند، ـ مثلاً از بلندى بپرد ـ ، آیا باید دیه بدهد؟
ج. حکم دیه در خطا بر او ثابت است.
خوب شدن حواسّ پنجگانه پس از از بین رفتن
1734. در صورتى که فردى حواس پنج گانه فردى دیگر یا برخى از آن ها را از بین ببرد، ولى بعدا خوب شود، چه حکمى دارد؟
ج. حکم اندمال در جاهاى دیگر را دارد.
دیه ى هاشمه
1735. با توجه به این که دیه جراحات سر و صورت (از نوع هاشمه) به میزان 10 شتر مى باشد، چنان چه جمجمه از دو ناحیه (آهیانه سمت راست و آهیانه سمت چپ) شکسته شود، تعیین دیه در موارد ذیل به چه صورت مى باشد؟
1) میزان دیه در مورد شکستگى جمجمه به چه میزان خواهد بود؟ (دو دیه شکستگى، یک دیه شکستگى و ارش یا یک دیه شکستگى به صورت مستقلّ)؟
ج. اگر دو شکستگى است و در باطن به هم متصل نیست، دو دیه دارد.
2) چنان چه دو مورد شکستگى جمجمه به تفکیک و جدا از هم توسط دو نفر صورت گرفته باشد (یک نفر شکستگى سمت راست و یک نفر شکستگى سمت چپ) با در نظر گرفتن این که برابر فتواى آن مرجع محترم، مورد مذکور شکستگى در یک عضو مى باشد و یک دیه و ارش به آن تعلّق مى گیرد، میزان دیه ى مقدّر یا غیر مقدّر در مورد هر کدام از جانى ها به چه صورت محاسبه مى گردد؟
ج. دو دیه دارد؛ هر چند شکستگى دوّمى به اوّلى هم متصل شود، مگر این که شکستگى کامل به حساب نیاید.
3) چنان چه در اثر ضربه وارده، یک مورد شکستگى در جمجمه حادث گردد و علاوه بر شکستگى مذکور در مورد فوق، خون ریزى وسیع در جمجمه ایجاد گردد، با در نظر گرفتن این فرض که براى دو مورد شکستگى در جمجمه دو دیه شکستگى به مجنى ّ علیه تعلّق مى گیرد؛ حال که جانى سبب ورود جنایت گردیده و علاوه بر شکستگى مذکور و بر اثر ضربه وارده خون ریزى وسیع در جمجمه ایجاد گردیده که به منظور رفع خون ریزى، جمجمه مورد عمل جراحى قرار گرفته و در اثر عمل جراحى مذکور شکستگى ناشى از عمل به صورت نقص عضو در جمجمه به وجود آمده است؛ با توجه به قاعده ى سببیّت و با فرض تعلّق دو فقره دیه شکستگى نسبت به دو مورد شکستگى در جمجمه بدین اعتبار که جانى، سبب ورود جنایت گردید؟
ج. خون ریزى اگر دیه مقدّر ندارد، ارش پرداخت شود.
تشویق دعوا و تیز کردن شاخ گاو
1736. 1) اینجانب کارگرهاى متعدّدى داشتم. دو نفر از آنان، هنگام کار با هم مزاح و شوخى مى کردند تا کم کم منجرّ به نزاع شد. یکى از آن دو با زدن مشت، چشم کارگر دیگر را از حدقه درآورد. آیا اینجانب (صاحب کار) با این که دنبال کارگر رفتم و او را به کار دعوت کردم و در حین مزاح و نزاع تماشا مى کردم و تا حدّى مشوّق مزاح و نزاع آن ها بودم، مسؤول شرعى هستم و دیه و غرامتى به ذمّه ام تعلّق مى گیرد؟
ج. البته شما که مشوّق آن ها بوده اید، کار حرامى مرتکب شده اید، ولى دیه به شما تعلّق نمى گیرد.
2) اینجانب گاوى داشتم شاخ گاو را تیز کردم که با گاوهاى دیگر بجنگد تا غالب آید، از قضا برادرم براى رفع تشنگى حیوان، لگن را پر از آب کرد. گاو از لگن آب مى خورد، در حالى که او نشسته بود و نگاه مى کرد. حیوان پس از سر بلند کردن، شاخ زد و چشم برادرم از حدقه بیرون آمد. آیا اینجانب (صاحب گاو) مسؤول شرعى هستم و دیه و غرامتى به ذمّه ام تعلّق مى گیرد؟
ج. احتیاطا مصالحه کنید.
تصادف و متلاشى شدن جسد با برخورد چند اتومبیل
1737. شب هنگام، در جادّه اى تصادفى رخ مى دهد و ماشین کامیونى ظاهرا به عابرى مى زند. عابر بر زمین مى افتد و کامیون در جا چپ مى کند. (گرچه صاحب کامیون ادّعا کرده است ماشین دیگرى به او زده و کامیون به علت این که به عابر نزند چپ کرده است، کارشناس مربوطه صاحب کامیون را مقصّر شناخته و دیه از او گرفته شده است) لکن در همان لحظه ى تصادف یا شاید چند دقیقه بعد، ماشین سوارى مى رسد و چون شب بوده، ناگهان از روى جسد عبور مى کند و پس از آن هم ماشین هاى بعدى، مکرّر از روى جسد وى مى گذرند و جنازه به کلّى متلاشى مى شود. اکنون در مورد ماشین سوارى مذکور دو مسأله مورد سؤال است:
1) با توجه به این که راننده ى آن شکّ دارد جسدى که جلوى ماشین ها نقش بر زمین شده بوده است، جان داشته است یا مرده (یا بالفرض طبق قراین ظنّ به موت آن داشته است)، آیا شرعا دیه به وى تعلّق مى گیرد؟
2) اگر فرضا یقین به موت او داشته است، آیا عبور با ماشین بر جنازه ى میتّى سهوا، موجب ضمان است؟ اگر هست، چه قدر است؟ ضمنا اگر دیه بر او لازم شد، آیا باید آن را الزاما به ورثه ى میّت بدهد یا اگر به راننده ى کامیون که خون بها را پرداخته، بدون آگاه ساختن ورثه بدهند کافى است؟
ج. استناد موت به هر کدام باشد، با تحقیق و تفحّص لازم، دیه بر عهده ى او است و در صورت جهل، به اخیرى مستند است و دیه باید به ورثه داده شود و آن چه ورثه اخذ کرده به دهنده برمى گرداند و اگر دیه مربوط به صدمه ى به جسد میّت باشد به وارث داده نمى شود؛ بلکه در وجوه خیر براى میّت صرف مى شود و مقدار دیه به نسبت کل دیه او که صد دینار است، تعین مى شود.
دیه ى مصدومیّت بیضه
1738. شخصى در اثر نزاع از ناحیه ى بیضه ى چپ صدمه دیده است. پزشکى قانونى اعلام کرده است به علّت ضربه ى وارده مصدوم از ناحیه ى بیضه ى چپ دچار تورّم و خون ریزى داخل بیضه شده و متقابلاً طى عمل جراحى دو سوّم از بیضه ى چپ برداشته شده است.
1) آیا موضوع کلاًّ از موارد تعیین ارش است؟
2) آیا خصوص تورّم و نیز خصوص برداشته شدن دو ثلث بیضه ى چپ به نسبت کلّ دیه، از موارد پرداخت دیه و خصوص خون ریزى داخل بیضه مورد از موارد پرداخت ارش مى باشد؟
3) آیا مورد فوق از موارد تداخل محسوب مى شود (یعنى فقط دیه ى قطع دو سوّم بیضه ى چپ که طى عمل جرّاحى برداشته شده است به نسبت کلّ دیه ى آن موضع محاسبه و تعیین مى شود)؟
4) آیا دیه تورّم بیضه ى چپ مانند قطع بیضه ى چپ دو ثلث است یا تورّم دو بیضه مساوى است؟
ج. هر کدام مقدّر شرعى دارد، همان مقدار تعیین شده ثابت است والاّ ارش مى باشد.
تصادف راننده با عابر در اتوبان
1739. کارگرى که داراى زن و چهار فرزند صغیر و مادرى پیر مى باشد در تصادفى، فوت شده است. با توجه به این که اتوبانى که تصادف در آن رخ داده، پانزده متر عرض داشته، خشک و مسطح بوده، هیچ نرده اى براى جلوگیرى از ورود عابر پیاده به اتوبان نصب نشده بوده، و هیچ گونه مانعى براى دید راننده وجود نداشته و راه مستقیم بوده، تصادف در روز روشن و هواى صاف اتّفاق افتاده و لباس متوفّى نمایان و حرکتش عادى بوده است و کارشناس راهنمایى و رانندگى به استناد ماده 4 قانون ایمنى راه ها مصوّب سال 1349 عابر را مقصّر دانسته است؛ آیا راننده اتومبیل نسبت به متوفّى ضامن مى باشد؟
ج. استناد به عابر و راننده است و نصف دیه را بدهد.
دیه ى کاهش بینایى
1740. فردى با ایراد ضرب عمدى به چشم فرد دیگرى، (بدون این که موجب در آوردن چشم وى شود) باعث کاهش شدید بینایى مضروب در حدّ شمارش انگشتان دست شده است. این کاهش شدید بینایى از نظر پزشک قانونى با توجه به نظریّه سازمان بهداشت جهانى نابینایى محسوب و اعلام شده است. آیا این کاهش شدید بینایى همان کورى است که شرعا و قانونا موجب قصاص خواهد شد یا منظور از کورى که موجب قصاص است از بین رفتن کامل بینایى است، به شکلى که هیچ گونه دیدى ـ هر چند جزیى ـ وجود نداشته باشد؟ لازم به ذکر است شاکى، تقاضاى قصاص متّهم را نموده است و موضوع، با اجراى قسامه قابل اثبات مى باشد.
ج. مورد از موارد دیه است، در صورت تغریر.
وظیفه ى زنان وابسته به قاتل فرارى
1741. در قتل عمد و شبه عمد که به هنگام فرار قاتل، بستگان به نحو الاقرب فالاقرب مسؤول پرداخت دیه هستند، آیا زنان وابسته نیز مسؤولیّت دارند یا این که همانند عاقله، مسؤولیّت مختصّ مردان است؟
ج. محتمل است استحقاق دیه از مال او؛ و اگر مالى نباشد، یا استیفاى دیه از آن، متعذّر باشد، محتمل است استحقاق دیه از بیت المال پس از عاقله و عدم تمکّن استیفایش از آن ها یا ورثه او به ترتیب ارث یا مطلقا.
صدمات مسابقات ورزشى
1742. مبناى فقهى و اصولى بند سوم ماده 59 قانون مجازات اسلامى چه مى باشد؟ این ماده مقرّر مى دارد: «حوادث ناشى از عملیّات ورزشى، مشروط بر این که سبب آن حوادث نقض مقرّرات مربوط به آن ورزش نباشد و این مقرّرات هم با موازین شرعى مخالفت نداشته باشد» و حوادث ورزشى را به عنوان یکى از عوامل موجّهه جرم شناخته است، یعنى تحت آن شرایط یک فعل از حالت جرم بودن خارج مى شود، مانند این که در ورزش فوتبال یک بازیکن با توپ ضربه اى مى زند که به صورت بازیکن دیگر اصابت مى نماید و به جراحت یا شکستگى منتهى مى گردد؛ ولى قوانین و موازین آن ورزش رعایت شده است. آیا در فرض فوق، دیه تعلّق مى گیرد؟
ج. در مفروض سؤال دیه دارد.
مصداق جائفه
1743. ماده 482 مجازات اسلامى مصوب 8/4/70 چنین مقرر داشته است: «دیه جراحتى که به درون بدن انسان وارد مى شود به ترتیب زیر است:
1) جائفه: جراحتى که با هر وسیله و از هر جهت به شکم یا سینه یا پشت و یا پهلوى انسان وارد شود، ثلث دیه کامل است.
2) هرگاه وسیله اى از یک طرف بدن فرو رفته و از طرف دیگر بیرون آمده باشد ثلث دیه کامل دارد.
تبصره) وسیله وارد کننده جراحت اعمّ از سلاح سرد و گرم است.»
با توجه به عدم ذکر و تصریح اعضاى بدن (شکم، سینه، پشت و پهلو) در بند «2»، آیا نظر معظّم له آن است که بدن شامل تمامى اعضا مانند: دست و پا نیز مى شود و مثلاً اگر تیرى به ران فردى وارد و از طرف دیگر ران وى خارج شود، از مصادیق جائفه مى باشد؟
ج. شامل تمامى اعضا مى شود.
مسمومیّت و تعاقب فوت
1744. در جشن عروسى، چند کودک پس از صرف شیرینى به مشکلات گوارشى مبتلا مى گردند. آنان را به بیمارستان مى برند، ولى همه ى آن ها مگر یک نفر به طور سرپایى معالجه مى گردند. سوابق امر هم گویا است که این کودکان مراجعه دیگرى به پزشک یا بیمارستان نداشته اند. یکى از این کودکان در بیمارستان فوت مى شود. پزشک قانونى پس از انجام آزمایش سمّ شناسى و آسیب شناسى اعلام مى کند: «علت مرگ به شرح زیر اعلام مى گردد: عفونت ریوى و ورم ریه و خون ریزى منقوط در ریه مى باشد و در امعا و احشاى ارسالى، سمّى در حدّ تشخیص یافت نشده است.» با توجه به وضع سایر کودکان باید گفت که اگر نامبرده بیمارى زمینه اى نداشت، عوارض گوارشى و مسمومیّت غذایى ادّعایى، نمى توانست تأثیرى در پیش آمد مرگ داشته باشد، ولى در مورد این کودک، به علّت وجود زمینه مساعد از نقص مصونیّت مى توان گفت تأثیر ناچیزى داشته است. این میزان تأثیر در حد 10% تخمین زده مى شود.» در این مورد خاص و با توجه به نظریّه پزشک قانونى و هیأت پزشکى، آیا مى توانیم مسؤولیتى متوجه شیرینى فروش کنیم؟ اگر پاسخ مثبت است، در چه حد؟
ج. در فرض سؤال، به جهت عدم ثبوت استناد، ضمانى بر شیرینى فروش نیست و احتیاط به مصالحه مطلوب است.
مجروح نمودن اعضاى خانواده
1745. شخصى در نزاع، علاوه بر مجروح نمودن اعضاى خانواده، پدرش را نیز به قتل رسانده است و عاقله نیز منحصر به مصدومین مى باشد. آیا عاقله ى مذکور که همان مجروحین مى باشند، مى توانند علاوه بر تقاضاى قصاص، مطالبه دیه براى خود از جانى مذکور نمایند؟
ج. مى توانند و اگر قتل خطایى باشد، دیه بر عاقله است، هر چند مجروحین باشند.
عدم تعلق خمس به دیه مقتول
1746. آیا دیه مقتول جزو ماترک وى محسوب مى شود؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا خمس به آن تعلّق مى گیرد؟
ج. دیه ى مقتول جزو ماترک او است. ولى تعلق خمس به آن مشکل است.
تأثیر سوختگى بر زیبایى
1747. آیا در صورتى که سوختگى، سبب نقص در زیبایى شود، آن هم ارش جداگانه ا ى، علاوه بر ارش سوختگى دارد؟
ج. بلى، ارش جداگانه دارد.
دیه ى کارگر و مقنّى در سقوط چرخ چاه
1748. مقنّى و چاه کنى در پایین چاه مشغول کار است و کارگر در بالا، چرخ را مى چرخاند، ناگهان چرخ از جا کنده مى شود و کارگر همراه چرخ در چاه سقوط مى کند. مقنّى از ناحیه دست و پا مصدوم مى شود و کارگر پس از دو روز فوت مى کند. تکلیف دیه کارگر و مقنّى را معلوم نمایید.
ج. دیه ى کارگر را کسى ضامن نیست، ولى دیه ى مقنّى را باید از مال کارگر بدهند؛ زیرا صدمات مقنّى، به فعل کارگر استناد دارد.
شَل شدن عضو
1749. برخى جراحت ها که موجب دیه است، اگر در عضوى واقع شود که علاوه بر آن ها، سبب نقص و شل شدن آن عضو شود که اگر در جاى دیگرى بود، تنها همان جراحت بود، آیا افزون بر دیه جراحت، دیه نقص عضو یا ارش نیز ثابت است؟
ج. ظاهرا غیر از دیه ى جراحت، دیه ى نقص عضو یا ارش آن هم ثابت است.
تزریق خون آلوده
1750. خونى را از نفر اوّل مى گیرند و به دوّمى تزریق مى کنند. پس از آن روشن مى شود، اوّلى دچار بیمارى مسرى یا مهلک بوده که منجر به فوت دوّمى (گیرنده خون) شده است. چه کسى مسؤول فوت او است؟
ج. اگر فرد اوّل عالم به آن نبوده است، آن تزریق کننده ها که باید خون را آزمایش و تفحّص مى کردند و نکردند، ضامن دیه اند و اگر خود آن اوّلى هم آگاه بوده، پس با استناد به هر دو، به نحو تشریک ضامن اند.
تفاوت محاسبه دیه و ارش در زن
1751. در باب جراحات و اعضا، دیه ى زن مانند دیه ى مرد است تا به ثلث دیه ى کامله برسد و در صورت رسیدن به ثلث، دیه ى زن نصف دیه ى مرد است. آیا در جراحات موجب ارش که بر زن وارد مى شود، بایستى میزان ارش بر اساس دیه ى زن احتساب شود یا بر مبناى دیه ى مرد.
ج. حکم بالا به دیه اختصاص دارد نه ارش.
ولایت ولىّ در عفو دیه ى طفل
1752. من زنى هستم، به فروشگاهى رفته بودم، وقتى مى خواستم به یک اتاق بروم، به پسر بچه نابالغى که سر پلّه نشسته بود برخورد کردم و بین چشم و ابروى او در اثر برخورد به دیوار زخم شد و خون آمد. من منتظر ماندم تا مادرش آمد و از او حلالیت گرفتم و از پدرش نیز حلالیت گرفتم، حکم مسأله چگونه است؟
ج. اگر از پدر او حلالیت گرفتید، ضامن نیستید.
تنبیه توسط اعضاى خانواده
1753. خانواده اى که کودکشان را تنبیه بدنى کرده اند و موجب سرخى و کبودى بدنش شده اند، آیا باید دیه بدهند؟
ج. بله، باید دیه بدهند؛ مگر پدر باشد که گفتیم به مقدار دیه مى تواند از هزینه ى نفقه او حساب کند.
1754. اگر مادرى فرزند خود را بزند و بدن فرزند سرخ شود، این عمل مادر دیه دارد؟ آیا مادر باید حلالیّت بطلبد؟
ج. بله، دیه دارد.
حکم گرفتن دیه نقص عضو
1755. گرفتن دیه نقص عضو که از طرف دادگاه تعیین مى شود، چه حکمى دارد؟
ج. حق مَجنىٌّ علیه است که مى تواند از جانى بگیرد.
منبع:http://www.bahjat.org/index.php/ahkam/esteftahat/37-2011-09-06-08-27-57.html
Categories:

