تجدید نظرخواهی از آرای ديوان عدالت اداري

تیر ۴, ۱۳۹۳ mo_hassani ۰ Comments

در گفت‌وگوی "حمایت" با کارشناسان بررسی شد
تجدید نظرخواهی از آرای دیوان عدالت اداری
دیوان عدالت اداری دارای شعب بدوی است که رسیدگی اولیه را انجام می‌دهد و رای صادر می‌کند. اگر به رای صادر‌شده اعتراضی شده باشد، شعب تجدید‌نظر موظف به رسیدگی این اعتراض است. برای شروع به این رسیدگی باید دادخواستی به زبان فارسی و در فرم‌های چاپی مخصوص ارائه شود. در صورتی شعب دیوان به شکایت رسیدگی می‌کنند که شخصی که طرح دعوا می‌کند در مطرح کردن شکایت دارای نفع یا وکیل، قائم‌مقام یا نماینده قانونی وی باشد. در بررسی این موضوعات به گفت‌وگو با کارشناسان حقوقی پرداخته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
در قانون جدید دیوان عدالت اداری امکان تجدیدنظرخواهی از آرای خود این دیوان عدالت اداری وجود دارد. یک حقوقدان با توجه به این موضوع به "حمایت" می‌گوید: دیوان عدالت اداری بر اساس قانون جدید در دو مرحله به شکایت‌ها رسیدگی می‌کند یعنی بعد از صدور رای مرحله بدوی پایان می‌یابد و نوبت به رسیدگی تجدیدنظر می‌رسد. مطابق ماده 65 قانون جدید دیوان عدالت اداری مصوب 1392، تمام آرای شعب بدوی دیوان به درخواست یکی از طرفین یا وکیل یا قائم مقام یا نمایند قانونی آنها قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدید نظر است. این دادخواست را می‌توان مطابق ماده 66  به دفتر شعبه صادر کننده رای یا دفاتر اداری دیوان یا به دبیرخانه دیوان تحویل داد. دادخواست تجدید نظر توسط رئیس دیوان به یکی از شعب‌های تجدیدنظر ارسال می‌شود.
 
   تشریفات و مقامات رسیدگی کننده
بهنام عباسی در خصوص تشریفات و مقامات رسیدگی کننده دیوان عدالت اداری بیان می‌دارد: شعب تجدیدنظر، از یک رئیس و دو مشاور تشکیل می‌شود و با حضور دو عضو رسمیت پیدا می‌کند. ملاک رای در شعب تجدیدنظر، نظر اکثریت است؛ با توجه به اینکه مهلت تجدید نظر برای کسانی که در ایران زندگی می‌کنند بیست روز و برای کسانی که در ایران نیستند، دو ماه از تاریخ ابلاغ است و شروع آن از روزی است که رای ابلاغ شده است، اگر در این مهلت درخواست تجدیدنظر خود را ارایه نکنند، امکان تجدیدنظرخواهی دیگر وجود نخواهد داشت، به این ترتیب رای صادر شده، تبدیل به رای قطعی خواهد شد و دادخواست تجدیدنظر رد می‌شود.
 باید به این نکته توجه داشت که تصمیم مورد اعتراض در قالب رای یا قرار است. به عبارت دیگر شعبه رسیدگی کننده بدوی یا مبادرت به صدور رای می‌کنند یا تصمیم خود را در قالب قرار صادر می‌کند، تفکیک این دو موضوع به لحاظ آن است که دادگاه تجدیدنظر در صورت نقض آنان در خصوص هر یک مکلف به اتخاذ تصمیم متفاوت است.
این کارشناس حقوقی ادامه می‌دهد: به این ترتیب چنانچه شعبه بدوی مبادرت به صدور قرار کرده باشد و در صورتی که شعبه تجدیدنظر ایراد تجدیدنظرخواه را وارد تشخیص دهد، مطابق ماده 72 قانون جدید دیوان عدالت اداری پس از نقض قرار، پرونده را برای رسیدگی ماهوی به شعبه صادر کننده قرار عودت می‌دهد. و همچنین در صورتی که شعبه بدوی اقدام به صدور (رای) کرده باشد
 بر اساس ماده 71 قانون جدید دیوان چنانچه شعبه تجدیدنظر ایراد تجدیدنظرخواه را وارد تشخیص ندهد رای را تایید و در غیر اینصورت آن را نقض و پس از رسیدگی ماهوی مبادرت به صدور رآی می‌کند.وی ادامه می‌دهد: چنانچه جلسه شعبه تجدیدنظر با حضور 2 عضو رسمیت یابد و هنگام صدور رآی اختلاف نظر حاصل شود یک عضو مستشار توسط رئیس دیوان به آنان اضافه می‌شود، هرگاه در مرحله تجدیدنظر تقاضای دستور موقت شود اتخاذ تصمیم با شعبه تجدیدنظر و اجرای دستور موقت مستلزم تایید رئیس دیوان است.
 
   بررسی موجبات نظارت مجدد
با توجه به اینکه دیوان عدالت اداری عالی‌ترین مرجع اداری است و در بسیاری از موارد موضوعی که در دیوان مطرح شده مورد بررسی بدوی و تجدیدنظر قبلی قرار گرفته است، این مدرس دانشگاه در بررسی موجبات نظارت مجدد در مراحل رسیدگی اظهار می‌کند: با توجه به ماده 65 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 که اشاره به قابلیت تجدیدنظر کلیه آرای دیوان دارد اگر چه این مهم سبب نظارت مجدد و موجبات استحکام بیشتر آرای دیوان می‌شود، اما قطع به یقین این موضوع سبب تراکم پرونده در مرحله تجدید نظر در دیوان و نهایتآ اطاله دادرسی خواهد شد.
 
   کمی درباره اعتراض ثالث
وی در خصوص اعتراض ثالث که در قانون جدید دیوان عدالت اداری پیش‌بینی شده است بیان می‌دارد: مطابق ماده 55 قانون جدید دیوان عدالت اداری هرگاه شخص ثالثی در موضوع پرونده مطروحه درشعبه دیوان برای خود حقی قائل شود یا خود را در محق شدن یکی از طرفین ذی نفع بداند، می‌تواند با تقدیم دادخواست وارد دعوا شود در صورتی که این دادخواست قبل از صدور رای واصل شود، شعبه پس از ارسال دادخواست برای طرفین دعوا و وصول پاسخ آنان با ملاحظه پاسخ هر سه طرف مبادرت به صدور رای می‌کند و در صورتی که اعتراض، پس از صدور رای باشد ظرف 2 ماه از تاریخ اطلاع از حکم به شعبه صادر کننده رای ارائه شود، این اعتراض در شعبه رسیدگی کننده به پرونده مطرح می‌شود و شعبه مزبور با بررسی دلایل مبادرت به صدور رای می‌کند.                                                              
عباسی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان تجدیدنظرخواهی از همه تصمیمات دیوان عدالت اداری وجود دارد، می‌گوید: تصمیم‌های شعب بدوی دیوان قابلیت تجدیدنظرخواهی را دارند، البته باید توجه داشت که در پاره‌ای از موارد تصمیم‌های هیأت‌های تخصصی دیوان نیز از طرف رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض هستند. اموری که مطابق قانون در صلاحیت هیآت عمومی است ابتدا به هیأت‌های تخصصی دیوان ارجاع می‌شود و در صورتی که نظر اکثریت مطلق هیأت تخصصی به قبول شکایت و ابطال مصوبه باشد پرونده به همراه نظریه هیأت به جهت اتخاذ تصمیم به هیأت عمومی ارسال می‌شود و در صورتی که نظر سه چهارم هیأت تخصصی بر رد شکایت باشد رأی بر رد شکایت صادر می‌شود و این رأی ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از طرف رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است و در صورت اعتراض پرونده به هیآت عمومی ارسال می‌شود.
وی می‌گوید: باید توجه داشت که تقاضای ابطال مصوبات باید در قالب دادخواست تقدیم دیوان شود مدیر دفتر هیآت عمومی دادخواست را به نظر رئیس دیوان می‌رساند چناچه سابقآ در خصوص آن موضوع تصمیم گیری شده باشد رئیس دیوان قرار رد درخواست را صادر می‌کند و این رای قطعی است و در غیر اینصورت درخواست به جهت اخذ پاسخ از مرجع تصویب کننده به دفتر اعاده می‌شود و در نوبت رسیدگی قرار می‌گیرد مرجع مزبور مکلف است ظرف 1 ماه از تاریخ ابلاغ نسبت به ارسال پاسخ اقدام کند البته آن مرجع می‌تواند از دیوان تقاضای مهلت کند و رئیس دیوان در صورت ضرورت می‌توان رسیدگی را تا 3 ماه به تآخیر بیندازد پس از انقضای مهلت هیات تخصصی به موضوع رسیدگی و تصمیم مقتضی را صادر می‌کند.                                                                                           
 
   جایگاه هیات عمومی دیوان عدالت اداری
یک حقوقدان در بررسی امکان تجدیدنظرخواهی از همه تصمیمات دیوان عدالت اداری اظهار می‌دارد: صدر مواد 10 و 12 قانون جدید باید به گونه‌ای نگارش می‌شد که هیات عمومی دیوان جدای از خود دیوان تلقی نشود و آنچه که در ماده 2 این قانون از تشکیلات دیوان تشریح کرده مهر تاییدی است بر صحت این ادعا.
اما طبق ماده 65 قانون جدید تمام آرای دیوان قابل تجدید نظرخواهی است اما در خصوص تجدید نظر خواهی هیات عمومی باید گفت آنچه مراد از تجدید نظر خواهی به آن شکل که از آرا ی بدوی دیوان به عمل می‌آید، در قانون جدید در نظر گرفته نشده و فقط در دو مورد بند (ب) از ماده 84 و ماده 94 قانون جدید است.
حسین حق‌مه در این باره توضیح می‌دهد: اموری که مطابق قانون در صلاحیت هیات عمومی دیوان است ابتدا به هیات‌های تخصصی ارجا می‌شود و در صورتی که نظر سه چهارم اعضای هیات تخصصی بر رد شکایت باشد رای به رد شکایت صادر می‌کند که این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس دیوان یا  10 نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است. همچنین در صورتی که آرای هیات عمومی دیوان از سوی رییس قوه قضاییه خلاف موازین شرع تشخیص داده شود هیات عمومی با توجه به نظر رییس قوه قضاییه تجدید نظر می‌کند.
http://www.hemayat.net/detail/News/2486