بررسی تطبیقی وظایف شهرداريها در ایران و الگوهای جهانی

اسفند ۴, ۱۳۹۱ mo_hassani ۰ Comments

 

به دنبال طرح دیدگاه های نوین سیاسی – اجتماعی مبنی بر کاهش دخالت و حضور مستقویم دولت مرکزی در حوزۀ اداره امور عمومی ،در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، شهرداری ها به عنوان سازمان های محلی غیر دولتی و عمومی و نهادهای مدنی تلقی شده و وظایف بیشتری را عهده دار شده اند.

 

در اغلب کشورهای جهانبا هدف استفاده بیشتر از مشارکت های محلی، سعی دولت ها بر این بوده است که مدیریتامور عمومی را به مدیریت های محلی واگذار کنند و در این مسیر تجدید حیات سازمان هایمحلی به خصوص شهرداری ها از طریق افزایش مسئولیت های آنان با جدیت دنبال شده است. مطالعات مقدماتی در خصوص تجارب جهانی مدیریت شهری و چگونگی توزیع وظایف مربوط بهادارۀ امور شهر نشان می دهد که تقریباً در تمام شیوه های حکومتی می توان روند رو بهرشد افزایش وظایف و اختیارات شهرداری ها را مشاهده کرد. گستردگی وظایف شهرداری هابیش از هر چیز از قراردادهای سیاسی – اجتماعی و سطح توسعه یافتگی کشورهای مختلفتبعیت می کند. شهرداری ها در اغلب کشورهای جهان نهادی محلی – اجتماعی است و نهسازمانی سیاسی از نظر مدیریت شهری نوین، شهرداریها نهادهایی مدنی، مستقل و با حیطۀوظایف گسترده در تمام ابعاد حیات شهری هستند. اما در کشورهای در حال توسعه، تلفیدیگری از شهرداری ها وجود دارد. در چنین کشورهایی از یک سو تلقی شهروندان ازشهرداری ناقص و محدود است و از سوی دیگر دولت ها نیز شهرداری ها را به سمت انجاموظایف محدودی مانند خدمات شهری و یا پاره ای از اقدامات عمرانی سوق می دهند و کمتربرای آنان وظایف فرهنگی ، مدنیو، آموزشی و … تعریف می کنند.
وظایف شهرداری هادر جهان روز به روز گسترده تر می شود و شهرداری ها به عنوان نهادهای مدنی، محلی ،عمومی و غیر انتفاعی و وظایف بیشتری را به عهده می گیرند و بدین ترتیب وظایفی که بردوش دولت ها قرار داشت و به این نهادهای ملی واگذار شده و تنها .اموری مانندارتباطات خارجی و تنظویم سیاست خارجی، دفاع ملی، تأمین امنیت ملی، ایجاد زیرساختهای ملی مانند سدهای بزرگ ، جاده های بین شهری و اصلی ، تولید انرژی .ادارۀ نظارتبر توسعه مخابرات و ارتباطات، رسیدگی به امور حقوقی و سیاستگذاری و مدیریت و پژوهشبر عهده دولت ها باقی می ماند.
چبنابراین در اینجا مفاهیم » دولت حداقل» درمقابل « دولت حداکثر » و همچنین دولت کار آمد طرح شده و هریک بر اساس دیدگاه هایخاص خود به انجام وظیفه پرداخته و نظام تقسیم کار بین نهادهای ملی و محلی را طراحیو تنظیم می کنند .که این بحث در قسمت بعدی به تفصیل پی گرفته خواهد شد.
بر اینمبنا به طور معمول شهرداری های جهان موظف به ارائه خدمات زیر هستند:
برنامهریزی شهری، برنامه ریزی، مدیریت ، حمل و نقل عمومی، محافظت از آتش و سایربلایا،ـمین فضای سبز، تأمین پاکیزگی، زیبا سازی فضای عمومی ، اداره امور گورستان ،ادارهبازارهای عمومی و میدان های میوه و تره بار، تأمین خدمات فرهنگی و فراغتی ، جلبتوریست ، ارائه خدمات زیست محیطی و بهداشتی ، تسهیل سرمایه گذاریهای تجاری و سنعتی، تأمین زیر ساخت ها، محیطی و بهداشتی ، تسهیل ( ساخت ، نگهداری و تأمین نور خیابانها، ساخت پل ها، کانال ها، پارکینگ ها ، پایانه ها، سردخانه هاو انبارها، تأمین آب،برق ، گاز ، سوخت ، فاضلاب و …)این در حالی است که در ایران از بین هجده حوزه ایکه برای وظایف شهرداری مشخص شده، تنها در هفت حوزه، آن هم در اغلب موارد به صورتناقص، وظایفی برای شهرداری تعریف شده است، این هفت حوزه عبارتند از: برنامه ریزی وطراحی توسعه شهری ، خدمات شهری ، خدمات فرهنگی- تفریحی، حفاظت از محیط زیست، نظارتو کنترل ساختمانی، تأمین زیر ساخت ها و مدیریت مالی.

 

چنانکه ذکر شد در این حوزه ها نیز تمام وظایف لازم برعهده شهرداری ها گذاشته نشده است، به عنوان مثال در حوزه تأمین زیر ساخت ها ساختتأسیسات آب، برق ، گاز و فاضلاب خارج از حیطۀ شهرداری قرار دارد. بنابراین بسیاریاز خدماتی که ماهیت محلی دارد و شهرداری ها قادر به ایفای آن هستند و اغلب شهرداریهای جهان نیز خود را موظف به انجام آن می دانند، در ایران توسط دولت انجام می شوداز جمله؛ ارائه خدمات ثبتی ، حقوقی ، اجتماعی، انتظامی، رفاه اجتماعی و بهزیستی،بهداشتی ، آموزشی و تأمین مسکن شهروندان.
شهرداری ها در توضیح علت عدم انجامبرخی وظایف دلایل مختلفی را بیان کرده اند که جمع بندی و طبقه بندی آنها در جدول زیر ارائه شده است.

منبع:

http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=828&Itemid=301