در گفتوگوی «مأوی» با سرپرست دادسرای ناحیه 23 تهران بررسی شد تلاشهای دادسرای ویژه نیابت برای تسهیل امور قضایی
– متأسفانه برخی از همکاران معطی نیابت، قوانین را در جریان تنظیم نیابت رعایت نکرده و گاه به تنظیم نیابتهای ناقص مبادرت میکنند
یکی از موارد تحقیق و رسیدگی به پرونده اعم از حقوقی و کیفری اعطای نیابت قضایی است، بدین صورت که چنانچه لازم باشد تحقیق از متهم، استماع شهادت شهود، معاینه محل بازرسی از منزل، جمعآوری آلات جرم و به طور کلی هر اقدام دیگری خارج از حوزه قضایی دادگاه یا دادسرای رسیدگی کننده انجام شود، دادگاه یا دادسرای رسیدگیکننده ملزم است با اعطای نیابت قضایی انجام آن را با ذکر صریح موارد از دادگاه یا دادسرای محل مورد نظر تقاضا نماید.
مواد 290 تا 294 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 59 و 60 قانون آیین دادرسی کیفری به خوبی به تشریح این روند پرداخته است.
در تهران نیز برای رسیدگی به نیابت قضایی اعطایی از دادسراها و محاکم سراسر کشور، «دادسرای ناحیه 23» به این امر اختصاص یافته که به طور ویژه و متمرکز به نیابتهای قضایی رسیدگی میکند.
این دادسرا که در ضلع شمالی پارک شهر و ضلع شرقی دادسرای ناحیه 12 واقع شده متشکل از 7 شعبه دادیاری و 4 شعبه بازپرسی است که این شعب ماهانه بالغ بر 3 هزار مورد نیابت قضایی را رسیدگی میکنند.
صدقعلی خدایی، معاون دادستان تهران و سرپرست دادسرای ویژه نیابت درباره شیوه کار در این ناحیه قضایی به خبرنگار" مأوی" گفت: این دادسرا به تمامینیابتهای قضایی اعطایی از دادسراها و محاکم سراسر کشور طبق مفاد قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی میکند که حوزه رسیدگی این دادسرا تهران بزرگ است.
وی افزود: نیابتهای قضایی معمولاً به موضوعاتی نظیر احضار و جلب متهمی که در تهران اقامت دارد، اخذ شهادت شهود، اجرای حکم محکوم علیه، کارشناسی ملک و یا بازداشت ملک از طریق اداره ثبت اسناد و املاک تهران و یا اخذ نظریه کارشناسان تصادفات و پزشکی قانونی و …اختصاص دارد.
خدایی با بیان این که نیابتهای ارسالی از دورترین و یا نزدیکترین شهرهای کشور به تهران صورت میگیرد، یادآور شد: با توجه به گستردگی استانها، استان اصفهان، خراسان، مازندران و نیز شهرهای نزدیک تهران مانند کرج، شهرری و اسلامشهر بیشترین نیابت قضایی را دارند.
سرپرست دادسرای ویژه نیابت بیشترین موضوعات نیابتی را به ترتیب شامل سرقت، کلاهبرداری، صدور چک بلامحل، خیانت در امانت، ترک نفقه، ایراد صدمه عمدی و ایراد صدمه غیرعمد (تصادف) و … ذکر کرد.
وی همچنین گفت: نیابت ممکن است با تفویض کلیه اختیارات قانونی مانند احضار، جلب، تفهیم اتهام، صدور قرار تأمین، صدور قرار قبولی تأمین، بازداشت و دستگیری دیگر مرتبطان متهم باشد.خدایی افزود: نیابت ممکن است انجام موارد خاص مانند اخذ شکایت شاکی، اخذ شهادت شهود، بازداشت ملک و … باشد که مرجع رسیدگی کننده با توجه به مفاد نیابت داده شده به آن رسیدگی نموده و پس از اتمام رسیدگی، پرونده را به مرجع معطی اعاده میکند. چنانچه نواقص و یا قلم افتادگی در رسیدگی نمایان شود، پرونده مجدداً جهت تکمیل قابل رسیدگی است.وی در پاسخ به پرسشی درباره محدوده عملکرد دادسرای نیابت گفت: کار این دادسرا محدود به انجام تحقیقات و جمعآوری دلایل نیست و شامل انجام هر امر قضایی مانند اجرای حکم، اخذ جریمه، اخذ نظریه شورایعالی تصادفات و کارشناسان پزشکی قانونی، ضبط وجه الکفاله، وثیقه و … میشود؛ البته لازم به ذکر است که امکان برگزاری جلسه محاکمه به صورت اعطای نیابت ممکن نیست.سرپرست دادسرای ناحیه 23 تهران درخصوص مشکلات حقوقی، قانونی و اجرایی پیشروی این دادسرا، به مشکلات مطرح در بعد حقوقی اشاره کرد و در توضیح آن گفت: بسیاری از همکاران معطی نیابت، قوانین را در جریان تنظیم نیابت رعایت نکرده و به تنظیم نیابتهای ناقص وگاه غیرقانونی مبادرت میکنند. وی ادامه داد: با توجه به اینکه قضات رسیدگی کننده به نیابت موظف و مکلفند مطابق قوانین به نیابت رسیدگی نمایند، از این رو در صورت مواجه شدن با نیابت ناقص و مخالف با موازین قانونی ناگزیرند، از رسیدگی به این موارد امتناع کنند و آن را به مرجع معطی نیابت اعاده نمایند.
معاون دادستان تهران در تشریح نیابتهای ناقص و غیرقانونی به عدم رعایت مفاد مواد 59 و 60 قانون آیین دادرسی کیفری و بخشنامه مورخ اول آذر 1380 رئیس قوه قضاییه اشاره کرد و در توضیح موارد دیگر این نیابتها افزود: «عدم رعایت مفاد ماده 129 قانون آیین دادرسی کیفری میان جزئیات اتهام و ارسال دلایل اتهام، مطابق نظریه اداره حقوقی قوه قضاییه»، «تقاضای جلب و اعزام و تحت نظر متهم بدون تفهیم اتهام و صدور قرار تأمین به وی و محکومان غیابی (ماده 217 قانون)»، «ممهور نبودن نیابتها به مهر قاضی معطی نیابت» و «عدم رعایت آییننامه سازمان زندانها در انتقال زندانی و تقاضای اجرای حکم محکوم علیه در تهران» از جمله موارد نیابتهای ناقص و غیرقانونی است.
خدایی تصریح کرد: «ارسال نیابت توسط شاکی بدون قید مشخصات و هویت متهم با نشانی ناقص»، «اعطای نیابت کلی و سراسری به دادسراهای سراسر کشور» و «اعطای بسیاری موارد دیگر تحت عنوان نیابت قضایی که مستلزم رسیدگی قضایی نیست» نیز از جمله دیگر نیابتهای ناقص و غیرقانونی به شمار میرود.
سرپرست دادسرای ویژه نیابت در ادامه با اشاره به مشکلات اجرایی پیش روی این دادسرا گفت: عدم پاسخگویی و اقدام به موقع حوزههای انتظامیدر احضار و جلب متهم یا محکومعلیه، طولانی بودن رسیدگی کمیسیونهای کارشناسی، پزشکی و طولانی شدن دریافت پاسخ استعلامها از ارگانهای اداری از مشکلات این دادسرا در بخش اجرایی است.وی همچنین درباره مواردی که نیاز به نیابت قضایی ندارند، توضیح داد: به طور مثال ابلاغ اخطاریه که میتوان مستقیم از طریق اداره ابلاغ انجام داد، بستری نمودن بیمار در بیمارستان و اعزام مجانین و محجوران به مراکز درمانی و اعزام مصدوم به پزشکی قانونی و … از جمله مواردی است که نیاز به نیابت قضایی ندارد.خدایی در پایان تصریح کرد: قضات دادسرای نیابت همانند تمامیقضات دادگستری در رسیدگی به نیابتهای قضایی از قانون آیین دادرسی کیفری تبعیت مینمایند و آییننامه ویژه و خاصی در اینباره وجود ندارد. همچنین پروندههایی با موضوع حقوقی که نوعاً مربوط به اجرای احکام مدنی است، به نیابت اجرای احکام مدنی که در طبقه چهارم دادسرای ویژه نیابت قضایی مستقر است، ارسال گردیده و مورد بررسی قرار میگیرد.
گروه: گزارش های تحلیلی و گفتوگو
منبع:http://www.maavanews.ir/Default.aspx?tabid=4355&articleType=ArticleView&articleId=61562

