جلب متهم و تحقیق از وی
منظور از جلب دستگیری شخص معین و هدایت او نزد دادگاه یا مقام تحقیقی است. بنابراین جلب یک مرحله سختگیرانهتر از احضار است و وقتی مورد استفاده قرار میگیرد که احضار متهم امکان نداشته باشد. جلب اشخاص بدون دلیل امکان ندارد و مانند احضار باید دلایل، قراین و امارات کافی وجود داشته باشد. دستور جلب به صورت کتبی و در فرمهای مخصوصی صادر میشود. در این برگ نام و نام خانوادگی، نام پدر متهم و نوع اتهام و محلی که متهم را باید در آنجا حاضر شود، درج شود. برگههای جلب در دو نسخه تهیه میشود و قاضی دستور دهنده آن را امضا و مهر میکند و سپس متقاضی جلب باید آن را در اختیار ماموران کلانتری قرار دهد تا اجرا شود. در میان انواع جلب، معمولا شاکی بهدنبال جلب سیار است چون در این صورت برگ جلب در اختیار شاکی قرار میگیرد تا هر جا که متهم را یافت، فوری ضابطان را مطلع کرده، تا ایشان متهم را جلب و به نزد قاضی هدایت کنند. بنابراین حتی در این نوع جلب هم افراد شخصا حق دستگیری و توقیف متهمان را ندارند و این کار را باید به ضابطان دادگستری واگذار کنند.
تامین حقوق متهم در جلب
جلب منتهی به دستگیری متهم و انتقال او نزد مقام قضایی میشود بنابراین باید به ترتیبی اجرا شود که حقوق متهم حفظ شود. برای اینکار قانون تاکید کرده است که جلب متهم حتما باید در روز انجام شود. البته در شرایط استثنایی مثل زمانی که ترس از بین رفتن دلایل جرم یا فرار متهم وجود دارد یا اهمیت نوع جرم اقتضا میکند یا پس از دستورات مکرر و عدم توفیق در دستگیری متهم در روز؛ دستور جلب در شب نیز مجاز خواهد بود. البته در این صورت قاضی باید در صورتجلسه موارد فوریت و ضرورت را قید کند.
نکته دیگری که برای تامین حقوق متهم در قوانین پیشبینی شده این است که مقام قضایی بدوا و بدون احضار متهم حق جلب متهم را ندارد. یعنی روال به این ترتیب است که ابتدا متهم احضار میشود و در صورتی که این مرحله به نتیجه نرسید نوبت به جلب میرسد. این قاعده هم استثنا دارد. قاضی میتواند در موارد زیر بدون اینکه احضاریه فرستاده باشد، دستور جلب متهم را صادر کند:
1- در جرائمیکه مجازات قانونی آنها قصاص، اعدام، و قطع عضو است.
2- متهمانی که محل اقامت یا شغل و کسب آنها، معین نبوده و اقدامات قاضی برای دستیابی به متهم به نتیجه نرسیده باشد. اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریه 6598/7 مورخ 11/7/1379 تاکید کرده است که صرف احراز یکی از دو بخش بند دوم را برای جلب کافی میداند.
وظایف ضابطان دادگستری در جلب متهم
جلب متهم توسط ضابطان دادگستری انجام میشود. معمولا در این شرایط باید روانه کلانتریهای شوید و با همکاری ماموران کلانتری برگه جلب را اجرا کنید. پس از وصول دستور جلب به دست ضابطان دادگستری، آنها باید در مهلت معین، موافق متن دستور نسبت به شناسایی متهم و جلب وی در روز اقدام کنند. مگر اینکه اجازه جلب در شب نیز صادر شده باشد.
بعد از اینکه متهم شناسایی و دستگیر شد نسخه دوم برگ جلب به وی داده میشود و در برگ اول از او رسید گرفته میشود.
در مرحله بعد مامور جلب اول باید متهم را دعوت کند تا همراه وی نزد قاضی حاضر شود. اگر متهم از این کار خودداری کرد او را دستگیر میکنند و تحت حفاظت به مرجع صادرکننده دستور جلب و در غیاب او یا در خارج از وقت اداری نزد قاضی کشیک میفرستند. در جریان اجرای دستور جلب اگر متهم مقاومت کند و مانع از اجرای دستور شود، مامور با کمک سایر ضابطان، به اجبار متهم را نزد مقام قضایی خواهند برد.
مامور اجرا کننده جلب باید متهم جلب شده را تحویل مقام قضایی بدهد. بازداشت متهم در صورتی امکان خواهد داشت که بیم تبانی و خوف فرار و امحای آثار جرم وجود باشد و در هر صورت حق نگهداری متهم را بیش از 24 ساعت بدون اجازه مقام قضایی ندارند. یعنی بعد از 24 ساعت حتما باید متهم جلب شده نزد مقام قضایی حاضر شود تا وی در مورد متهم تصمیم بگیرد. ممکن است این تصمیم بازداشت متهم باشد.
بعد از اینکه متهم نزد مقام قضایی حاضر شد او باید فورا از متهم تحقیقات لازم را انجام دهد. البته ممکن است به دلیل تراکم کار یا مشکلات دیگر امکان تحقیق فراهم نشود در این صورت میتواند مجوز نگهداری حداکثر 24 ساعت دیگر را به بازداشتگاه بدهد و در ظرف این مدت در اولین فرصت اقدام به تحقیق از متهم کند.
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=236&pageno=5
Categories:

