زمان ارسال اظهارنامه قضایی
اظهارنامه یکی از اوراق قضایی و حقوقی است که برای مطالبه یا متذکر شدن حقوق خود به طرف دیگری ارسال میشود. ضمن اینکه ممکن است در همین مرحله طرفین در مورد حقوق خود به توافق برسند و کار به مراحل بعدی یعنی اقامه دعوا و شکایت کشیده نشود.
طبق مواد 156 و 157 قانون آئین دادرسی مدنی هر فرد میتواند قبل از تقدیم دادخواست حق خود را از طریق ارسال اظهارنامه از دیگری مطالبه کند مشروط بر اینکه موعد مطالبه رسیده باشد. به طور کلی هر کسی حق دارد اظهاراتی را که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است به طور رسمی با اظهارنامه به وی ابلاغ کند.
حتی اظهارنامه میتواند برای تسلیم پول، مال یا سندی به مخاطب باشد که در آن صورت باید مورد مذکور هنگام تسلیم اظهارنامه به مرجع ابلاغ تحت نظر و حفاظت آن مرجع قرار گیرد مگر اینکه طرفین هنگام تعهد، محل و ترتیب دیگری تعیین کرده باشند.
اظهارنامه از سوی اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفاتر دادگاهها ابلاغ میشود و این مراجع میتوانند از ابلاغ اظهارنامههایی که حاوی مطالب خلاف اخلاق و خارج از نزاکت باشد خودداری کنند. اظهارنامه در سه برگ تنظیم میشود و آن را میتوان به شکل رایگان از مجتمعهای قضایی تهیه کرد. اظهارنامه بین اظهارکننده و مخاطب آن رابطه دادرسی ایجاد نمیکند که مخاطب خود را در جایگاه خوانده دعوا ببیند و مکلف به پاسخگویی بداند اما ویژگیهایی از این جمله دارد.
1- اجتناب از ملاقات حضوری طرفین دعوا بخصوص در مواردی که احتمال درگیری، توهین و افترا یا وقوع سایر جرایم دیگر وجود دارد.
2- ارسال اظهارنامه زنگ خطر یا هشداری برای مخاطب خواهد بود مبنی بر اینکه در متن آن پس از بیان مطالب، ضمانت اجرایی نیز برحسب مورد ذکر شود. به عنوان مثال عباراتی مانند «در غیر این صورت از همه راههای کیفری و مدنی برای گرفتن حقوق خود استفاده خواهم کرد و…» یا چنانچه دعوا به یک مورد مالی سنگین مربوط شود میتوان قید کرد «پرداخت تمام خسارات وارده اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله و سایر هزینههای قانونی بر عهده جنابعالی خواهد بود.»
در حال حاضر بیشترین اظهارنامهها مربوط به دعاوی خانوادگی بخصوص در الزام تمکین زوجه و اختلافات موجر و مستأجر میشود.
در مورد اول باید گفت با توجه به افزایش اختلافهای خانوادگی زوجین و شلوغی مراجع قضایی، ارسال اظهارنامه برای دعوت زن به تمکین بسیار مفید و ضروری است. زمانی که زن، خانه شوهر را ترک کرده باشد بهتر است شوهر با ارسال اظهارنامه از ایشان به شکل محترمانه و قانونی دعوت به بازگشت نماید که این امر نه تنها از برخوردهای نامناسب، مشاجرات لفظی و درگیریهای فیزیکی خانوادهها و طرفین پیشگیری میکند بلکه موجب حفظ حرمتها و امکان تصمیمگیری صحیحتر نیز میشود.
درباره اختلافهای بین مالک و مستأجر نیز باید گفت: طبق مواد 13 و 14 قانون روابط موجر و مستأجر ارسال اظهارنامه کاربرد قطعی و مفید دارد. به عنوان مثال هر گاه مستأجر به علت پایان مدت اجاره یا مواردی که به تقاضای او حکم فسخ اجاره صادر شده ملک را تخلیه کند اما مالک حاضر به تحویل آن و پرداخت پول مستأجر نباشد وی مکلف است از طریق اظهارنامه از موجر یا نماینده قانونیاش تقاضا کند برای تحویل مورد اجاره حاضر شود. در صورتی که وی طی پنج روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه حاضر نشد مستأجر باید به دادگاه محل مراجعه و ضمن ارائه کلید ملک به دفتر دادگاه تأمین دلیل نماید هماکنون شوراهای حل اختلاف مناطق که صلاحیت رسیدگی به این دعاوی را دارند طی 24 ساعت به موجر یا نماینده قانونیاش اخطار میدهند. در حالتی دیگر ممکن است مستأجر از پرداخت اجاره یا اجرتالمثل خودداری کرده باشد که طبق بند 9 تبصره یک ماده 14 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال 1356، موجر میتواند با ارسال اظهارنامه به مستأجر به وی اخطار دهد چنانچه طی 10 روز از تاریخ ابلاغ قسط یا اقساط عقب افتاده را نپردازد تخلیه و وصول اجارهبها را از شورای حل اختلاف پیگیری نماید.
با وجود محاسن و ویژگیهایی که ارسال اظهارنامه دارد و مورد استفاده عموم خواهد بود باید گفت در همه موارد نیز این روش توصیه نمیشود زیرا بهتر است افراد قبل از اقدام به تنظیم و ارسال اظهارنامه با یک حقوقدان یا وکیل مشورت کنند چرا که در برخی موارد ارسال اظهارنامه به منزله هوشیار کردن طرف دعوا بوده و باعث میشود وی قبل از اقدامات قانونی دلایل و مدارک جرم را مخفی کند. همچنین در اظهارنامه باید از نسبت دادن جرم، توهین و افترا به مخاطب بشدت خودداری کرد و مراقب بود در متن اظهارنامه موارد غیرقانونی نوشته نشود.
خوشبختانه با مساعدتهای قوه قضائیه و دادگاههای عمومی و انقلاب واحدهای ارسال اظهارنامه در مراجع مربوطه مستقر بوده و در آنجا خدمات مشاوره قضایی به مراجعان را نیز ارائه مینمایند.
منبع:http://www.iran-newspaper.com/1391/1/14/Iran/5043/Page/16/Index.htm#

