شاهدان نباید ذی نفع باشند
فریده غیرت*
اصولاً تعریف شهادت در قانون مجازات اسلامیجدید عبارت است از خبر و اطلاع دادن شخصی که طرف دعوا نباشد ولی از وقوع جرم یا اتفاقی مطلع است ولی خودش سهمیدر آن دعوا ندارد یعنی جز طرفین متضرر نیست. در قانون جدید بحث شهادت شرعی مطرح است که شهادت شرعی دارای شرایطی است و در صورتی که واجد شرایط ذیل باشد این شهادت شرعی و دارای اعتبار و ارزش است.در شهادت شرعی، شرایطی برای شاهد تعیین شده است. از جمله اینکه فرد دارای بلوغ، عقل، ایمان، عدالت، طهارت، ذینفع نبودن در موضوع، نداشتن خصومت با طرفین دعوا و عدم اشتغال به تکدی گری و ولگردی که جزو شرایط اصلی برای شاهد است. اما هنگامی که شخصی در دادگاه شهادت میدهد اگر قاضی تشخیص دهد که شاهد فاقد شرایطی که برای شهادت شرعی بیان شده است، میباشد، میتواند این شاهد را قبول نکند. ولی در صورتی که شاهد شهادت خود را بیان کرد قاضی میتواند قبل از صدور حکم این شهادت را ملغی اعلام کند و اصولا تشخیص این موضوع با قاضی است. اساساً در چه مواردی شهادت پذیرفته میشود؟در پاسخ به این سوال میتوان گفت جرائمی که در قانون مجازات برای آنها حد و تعزیر تعیین شده است با شهادت اثبات نمیشوند ولی در مورد قصاص و دیه با شهادت میتوان اثبات کرد. شهادت کذب البته در قانون مجازات عنوان نشده فقط در مورد شهادتی که پذیرفته نمیشود یا شاهدی شرایط شهادت را نداشته باشد بحث شده که این شهادتها رد شده و پذیرفته نمیشوند و البته در قانون مجازاتی برای شاهدانی که شهادت کذب میدهند تعیین نشده است. در مورد شهادت اقربا میتوان گفت همانطور که در قانون آمده است شاهد نباید ذینفع باشد پس اقربا درجه یک طبق موازین کلی نمیتوانند شهادت دهند ولی اقربای دورتر که ذینفع نباشند میتوانند شهادت دهند. البته باید توجه کنیم در جامعه ما به علت نوع فرهنگ، آداب و رسوم و دیدگاه مکتبی و دینی شهادت دروغ در حداقل ممکن است هرچند که گهگاه شاهداینچنین شهادتهایی نیز هستیم امااین وضع به هبچ عنوان نشان دهنده ضعف سیستماتیک نیست بلکه باید کوشید وضعیت سلامت حقوقی را ارتقا بخشید واین امر به جز همکاری متخصصان، مسئولان و نهادهای فرهنگی امکان پذیر نخواهد بود.
*حقوقدان و وکیل دادگستری
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=234&pageno=5
Categories:

