شتاب دادن به دادرسی
درست است که رسیدگی به یک پرونده زیاد طول میکشد، درست است که رفتوآمد به دادگاهها زمانبر است اما گاهی شرایطی پیش میآید که دادگاه به دادرسی شتاب میدهد و خیلی زود با رسیدگی به یک موضوع تکلیف آن را مشخص میکند. «دادرسی فوری» یکی از این موارد است که در ادامه با آن بیشتر آشنا میشویم.
دو حالت وجود دارد که در آنها میتوان شتاب دادرسی را بیشتر کرد. یکی از این موارد اموری است که احتیاج به تعیین تکلیف فوری دارد. قانون نسخه را به صورت کلی پیچیده است یعنی فقط به اموری که احتیاج به تعیین تکلیف فوری دارد اشاره کرده بدون آنکه این موارد را نام ببرد. بنابراین تکلیف فوری در هر دعوایی میتواند مصداق پیدا کند. هرگاه چند روز حتی چند ساعت تاخیر در رسیدگی سبب ورود خسارت به یکی از اصحاب دعوا شود میتوان آن را از موارد دادرسی فوری به شمار آورد.
مورد دیگری که میتوان به سراغ دادرسی فوری رفت زمانی است که اشکالاتی در جریان اجرای احکام یا اسناد لازمالاجرا اداره ثبت پیش آید و محتاج به دستور فوری باشد: از این قبیل اشکالات فراوان است. مثلا به مانع برخوردن بازداشت اموال، اعتراضهای صاحب اموال یا اشخاص ثالث، اعتراض راجع به تشریفات اموال و… البته تمام این اختلافات جنبه فوریت ندارد فوریت تا اندازهای است که اگر دادرس بلافاصله رسیدگی نکند و تدبیری اتخاذ نکند حقی فوت شود یا زیان جبران ناپذیری متوجه شود.
یک توضیح ساده تر
اگر هنوز مفهوم دادرسی فوری و مواردی که باید این درخواست را از دادگاه بکنیم را نفهمیدهاید شاید آشنایی با اقسام دادرسی فوری به شما کمک کند.
– دادرسی فوری ممکن است برای توقیف مال تقاضا شود مثلا تولیدکنندهای در بازار با نمونههای تقلبی مشابه محصولات خود روبهرو میشود. در این صورت خواهان نمیتواند تامین خواسته درخواست کند بلکه تنها راه درخواست دستورموقت است مبنی بر توقیف محصولات تقلبی یا تقلیدی و عدم ساخت یا فروش را درخواست میکند.
– دستور موقت ممکن است دایر به انجام عملی باشد: مثلا در اختلاف ساکنان مشاعی یا مجاور، یکی از آنان صدور دستور موقت را برای تعمیر کاری در ملک درخواست بکند.
– دستور موقت ممکن است دایر به جلوگیری از انجام امری باشد: مانند درخواست صدور حکم استیفای دین از اموال انتقال گیرنده در مورد فرار از تادیه دین که خواهان در ضمن آن از دادگاه بخواهد برای منع از هرگونه نقل و انتقال مورد معامله تا ختم دادرسی و صدور حکم دستور موقت صادر کند.
حالا فرض کنیم اموری وجود دارد که نیاز به دادرسی فوری دارد در این صورت باید بدانیم که باید به کجا برای درخواست رسیدگی فوری مراجعه کنیم در غیر این صورت زمان علیه ما سپری خواهد شد. فرمولهای زیر را به خاطر داشته باشید در این صورت با تشخیص دادگاه صالح مشکلی نخواهید داشت:
– اگر اصل دعوا در دادگاهی مطرح است، مرجع درخواست دستور موقت همان دادگاه است خواه آن دادگاه نخستین باشد یا پژوهشی.
– در مورد اشکالاتی که در جریان احکام پیش میآید مرجع درخواست دادگاهی است که حکم توسط آن دادگاه اجرا میشود.
– در سایر موارد مرجع درخواست دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد.
دادرسی فوری بر اساس درخواست خواهان انجام میگیرد و نیازی به تقدیم دادخواست رسمیندارد و ممکن است کتبی یا شفاهی باشد. در صورتی که درخواست به صورت شفاهی باشد در صورت مجلس قید میشود و به امضای درخواستکننده میرسد. دستور موقت اگر در دادگاهی که رسیدگی به اصل دعوا میکند درخواست شود هزینه ندارد در غیر این صورت هزینه آن مبلغی است که در دعاوی غیر مالی مقرر شده است.
حالا فرض کنید که دستور موقت از سوی دادگاه صادر شده است. در این صورت برای اینکه اثر دستور موقت از بین برود چه چارهای وجود دارد؟ اثر دستور موقت این است که شخصی به انجام امری یا خودداری از انجام آن یا توقیف مالی مکلف میشود. همانگونه که به منظور حفظ حقوق متقاضی دستور موقت، سرعت از اهمیت زیادی برخوردار است وقتی به دلایل و جهاتی، موجبات صدور دستور موقت زائل شده باشد نیز باید به فوریت از آن رفع اثر شود.
بنابراین دستور موقت ابزاری است برای اینکه در موارد ضروری به دادرسی سرعت بدهیم و از ضرر و زیان جلوگیری کنیم. اگر کمی با مسائل حقوق آشنا باشید حتما به شباهت میان «دستور موقت» و «تامین خواسته» پی بردهاید. البته این دو تفاوتهای ظریفی دارند به گونهای که نمیتوان یکی از آنها را به جای دیگری استفاده کرد. به عنوان مثال بهوسیله تامین خواسته مالی توقیف میشود و شما نمیتوانید انجام کاری یا خودداری از انجام کاری را به وسیله تامین خواسته بخواهید بلکه باید این کار را در قالب دستور موقت انجام دهید.
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=191&pageno=5

