در گفتوگو با مقامات قضایی بررسی شد؛
چارچوب وظایف دادستان از نظارت تا پیشگیری
گروه قضایی: سعیده جلادتی- بالاترین مقام دادسرا، دادستان است. دادستان علاوه بر ریاست دادسرا و وظایفش در امر تحقیق و تعقیب، وظایف دیگری نیز از قبیل اجرای حکم، نظارت بر محاکم و وظایف خاص در امور بینالملل، اداری، ورشکستگی، و بهطور مشخص درباره برخی قوانین وزارتخانهها، سازمان ثبت احوال، محیط زیست، جنگلها و مراتع، امور بانکها، بهداشت، تخلیه اماکن اداری و دولتی و استیجاری به عهده دارد.
اما با وجود اهمیت و نقش این مقام قضایی، آشنایی کافی پیرامون حوزه اختیارات و وظایف یک دادستان وجود ندارد. «حمایت» در گفتوگو با تعدادی از دادستانها به بررسی و تعریف این وظایف پرداخته است.
وظایف سه وجهی دادستان
«مختار کوشا»، دادستان عمومی و انقلاب یاسوج در خصوص وظایف دادستان به «حمایت» گفت: دادستان بهعنوان مدعیالعموم وظایف نظارتی دارد و در کنار آن وظایفی در چارچوب قضایی و اداری را ایفا میکند. وی ادامه داد: دادستان علاوه بر اجرای وظیفه نظارتی خود که عنوان آن گویای عملکردش است، به مباحث اداری ورود پیدا میکند و درباره کارکنان اعم از قضایی و اداری کارهای مشخصی انجام می دهد. کوشا یادآور شد: همچنین دادستان در حوزه قضایی، وظیفه خود در چارچوب دفاع از حقوق عمومی را با اقداماتی مانند اعزام نماینده به مناطق مختلف برای رسیدگی به پروندههای جاری قضایی، اجرا میکند.
به گفته این مقام قضایی، بین وظایف تعریف شده از یک دادستان، وظیفه نظارتی وی غالب بر سایر وظایف است زیرا یک دادستان میتواند با نظارت، به مشکلات پی ببرد و با اعزام نماینده، آن مشکلات را حل و فصل کند.
دادستان عمومی و انقلاب یاسوج درباره جزییات وظایف قضایی دادستانها نیز گفت: یک دادستان علاوه بر اینکه رییس و ناظر بر رفتار و عملکرد یک دادسراست، بر امور ضابطان و حسن اجرای وظیفه آنان نظارت دارد و ضابطان تحت نظارت دادستان، اجرای وظیفه میکنند.
کوشا ادامه داد: نظارت بر انجام تحقیقات بازپرس، وظیفه قضایی دیگری است که قانون بر عهده دادستان قرار داده است. ناگفته نماند، وظیفه تعقیب جرایم مردمی و الهی نیز با دادستان است.
وی افزود: قانون اساسی همچنین در کنار وظایف قضایی دادستان، وظایفی از جنس اداری برای وی تعریف کرده است که با نگاهی به کتاب قانون میتوان مهمترین موارد آن را پیدا کرد.
بر این اساس وظایف اداری دادستان عبارتند از حفظ حقوق صغار، مجانین و غایب مفقودالاثر که در این زمینه، واحدهای امور سرپرستی محجوران در دادسراها وجود دارند و زیر نظر دادستان اداره میشوند. همچنین به گفته دادستان عمومی و انقلاب یاسوج، دادستان وظایف متعدد دیگری در قوانین مختلف در ارتباط با سایر سازمانها، ادارهها و مراجع شبه قضایی و کمیسیونها دارد که درباره وظایف دادستان، کتابی مشتمل بر 629 صفحه در معاونت آموزش قوه قضاییه منتشر شده است و میتواند اطلاعات کاملی را در اختیار افرادی که دنبال موارد جزییتر هستند، قرار دهد.
لزوم توجه بیشتر به پیشگیری قضایی
مواردی که ذکر شد، بیش از هر موضوعی، یک نگاه کلی بر وظایف و اختیارات دادستانها کرده است. اما نکته قابل توجه این است که با نگاهی به قانون، در کمتر مواردی مشاهده میشود که اختیارات دادستان در بحث پیشگیری قضایی را یادآور شده باشد.
در این میان «محمد مرزیه»، دادستان عمومی و انقلاب زاهدان در گفتوگو با «حمایت» عنوان کرد که از زمان ایجاد معاونت پیشگیری از وقوع جرم در دادگستری، دادستان کمتر میتواند به این بحث ورود پیدا کند زیرا هر برنامهای با عنوان پیشگیری قضایی به این معاونتها که زیر نظر دادگستری هر استان فعالیت میکنند، بازمیگردد.
وی ادامه داد: قانون برای دادستان وظایف گستردهای تعریف کرده است که به 400 مورد وظیفه در حوزه قضایی و انتظامی هم میرسد اما بهدلیل وجود معاونت پیشگیری در دادگستری، ابهاماتی در حدود اختیارات و وظایف دادستانها در برخی موارد به وجود میآید که آن را نیازمند بررسی شفافتری میکند.
به گفته مرزیه، باید پیشگیری قضایی در حوزه دادسرا باشد زیرا دادسراها به مسایل مختلف قضایی و انتظامی رسیدگی میکنند و میتوانند در موارد بسیاری تأثیرگذار باشند.
نگارش دستورالعملی برای تعیین وظایف دقیق دادستانها
«علی القاصی»، دادستان عمومی و انقلاب شیراز نیز در گفتوگو با «حمایت» در این خصوص اظهار کرد: امر پیشگیری قضایی بر حسب وظایف قضایی دادستانها به آنها محول شده است. وی در ادامه از نگارش دستورالعملی در خصوص وظایف دقیق و تفکیک شده دادستانها خبر داد.
دادستان و معاونت پیشگیری دادگستری مکمل هم هستند
اما «کوشا»، دادستان عمومی و انقلاب یاسوج معتقد است: دادستان و معاونت پیشگیری قضایی مکمل یکدیگر هستند به این معنا که معاون پیشگیری از وقوع جرم و دادستان میتوانند یکدیگر را با اجرای برخی وظایف مشخص و واحد کامل کنند و با کیفیت و همدلی سازوکار متناسب برای پیشگیری قضایی را تبیین کنند.
وی ادامه داد: دو مقام قضایی که به آنها اشاره شد، هر یک به شکل جداگانه میتواند در بحث پیشگیری مفید و موثر واقع شود زیرا هدف و مسیر هر دو به نیکی و تبدیل اختلافات به احسن تعریف شده است.
کوشا بیان کرد:در صورتی دو نهاد و مقام قضایی ذکر شده به اجرای سیاستهای قوه قضاییه موفق میشوند که بتوانند با همکاری و وحدت با یکدیگر به مشکلات و اختلافات رسیدگی کرده و به امور مربوط به پیشگیری قضایی اقدام کنند.
پیشگیری «کنشی» و «کیفری»
دادستان عمومی و انقلاب یاسوج در ادامه سخنان خود، دو بحث عمده در چارچوب پیشگیری قضایی را یادآور شد و افزود: به طور کلی پیشگیری به دو شکل پیشگیری «کنشی» یا پیشگیری «کیفری» صورت میگیرد و هم دادستان و هم معاونت پیشگیری قضایی بیشتر روی پیشگیری پیشینی یا کنشی تاکید دارند.
وی افزود: در پیشگیری پیشینی باید تمام دستگاهها در کار پیشگیری قضایی هم همکاری کنند و با تمام ابزارها بخصوص مردم که بهترین ظرفیت به شمار میروند، وارد عمل شوند و میتوان غالب موضوع آن را به بحث امر به معروف و نهی از منکر ارتباط داد. به گفته کوشا، در صورت اجرای پیشگیری پیشینی به شکل ایدهآل میتوان به کاهش جرایم و حتی پیشگیری کیفری دست یافت و مسئولان قضایی هم بر این هدف هستند که تا حد امکان از شیوه پیشگیری کنشی بهره گیرند تا به پیشگیری کیفری نرسد. دادستان عمومی و انقلاب یاسوج گفت: پیشگیری کیفری در مرحلهای قرار دارد که ویروس سرایت کرده است و جرم در جامعه فراگیر شود؛ حال ممکن است جرم بهصورت مجهول باشد یا غیر مجهول. اما در قالب کلی در چنین مرحلهای معاونت پیشگیری قضایی نقش کمرنگتری نسبت به دادستان ایفا میکند. در این مرحله قاضی کشیک، بازپرس و یا دادستان میتوانند دستورات لازم را ارایه کنند.
منبع:http://hemayat.net/news/ston%202.htm
روزنامه حمایت
Categories:

