کنترل قدرت
در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران
مرتضی الیاسی*
چکیده
کنترل قدرت از مهمترین مباحث حقوق عمومی است. به ویژه اینکه متفکرانی چون منتسکیو در تبیین مبانی نظریه تفکیک قوا، به فسادآوری قدرت تکیه کردند و لزوم کنترل آن را از طریق تفکیک قوا یاد آور شدند، ولی تجربه نشان داده است که کنترل قدرت از طریق تفکیک قوا موفق نبوده است.
جمهوری اسلامی ایران در تدوین قانون اساسی، با الگوی اسلامی، روشی متمایز از نظامهای دیگر در کنترل قدرت ارائه داده است؛ زیرا:
1- نوع نظام، جمهوری اسلامی است که با نفی نظام پادشاهی، به مردم نقش ممتازی داده و انطباق آن با موازین اسلامی موجب شده تا از بیراهههای خطرناک پیروی حکومتکنندگان از امیال نفسانی و نادانیهای تقنینی و اجرایی در امان بماند.
2- استقلال قوای حاکم و تعیین وظایف و اختیارات هریک و در عین حال ایجاد نوعی موازنه و تعادل بین آنها و نیز نظارت رهبری جامع شرایط، راههای سوء استفاده از قدرت را مسدود نموده است.
3- با عنایت به صلاحیتهای خاص اخلاقی و معنوی مسؤولان نظام، اهرمی مهم در کنترل معنوی قدرت ایجاد کرده است.
واژگان کلیدی
کنترل قدرت، نظارت، تفکیک قوا، نظارت رهبری، استقلال قوا
* دانشآموخته حوزه علمیه قم و دانشجوی دکترای حقوق عمومی.

