مقررات حاکم بر ساخت و سازدر نظام شهری رستم حسننژاد*
اول: به موجب مقررات مربوط به احداث بنا و نحوه استفاده از بناهای احداثی در شهرها ،تمامی مالکان اراضی و املاک واقع در محدوده قانونی و حریم شهر برای احداث بنا و استفاده از بناهای احداثی در ملک خود دارای تکالیف و تعهدات معینی هستند که رعایت نکردن هریک از آنها تخلف محسوب و ضمانت اجراهای قانونی مشخص را به دنبال دارد.
مالکان اراضی و املاک واقع در محدوده قانونی و حریم شهر برای شروع عملیات ساختمانی و هرگونه اقدامات عمرانی دیگر ازقبیل تفکیک اراضی، دیوارکشی و… مکلفند از شهرداری پروانه اخذ کنند (ماده 100 قانون شهرداری). برای اخذ پروانه از شهرداری مالکان یا نماینده قانونی آنها باید با دردست داشتن اصل و تصویر، اوراق هویت (شناسنامه- کارت ملی) و دلیل نمایندگی برای نماینده قانونی- سند مالکیت و تقاضا نامه کتبی به شهرداری مراجعه کنند. دربعضی از شهرها مانند تهران صدور پروانه از طریق دفاتر خدماتی اعلام شده صورت می گیرد که مالکان باید به دفاتر مذکور مراجعه کنند.
دوم: پس از رسیدگی به تقاضای صدور پروانه و درصورت بلامانع بودن صدور پروانه مورد تقاضا، با صدور دستور نقشه جزئیات لازم الرعایه در تهیه نقشههای محاسباتی و معماری و پیوستهای آن به اطلاع مالک میرسد در این مرحله مالک مکلف به تهیه نقشههای مورد نیاز با رعایت مفاد اعلامی در دستور نقشه صادره و ارائه به شهرداری است. این نقشهها باید توسط دفاتر مهندسی و فنی معتبر و مجاز یا مهندسان دارای پروانه اشتغال تنظیم شود. ضمناً مالک موظف به معرفی مهندس ناظر از بین مهندسان مجاز و ارائه برگ امضاء شده مهندس ناظر به شهرداری است.
سوم: پس از صدور پروانه، عملیات ساختمانی باید در مهلتهای تعیین شده در پروانه انجام شده وخاتمه یابد. در طول عملیات ساختمانی مهندس ناظر معرفی شده از طرف مالک مسئولیت نظارت و کنترل عملیات ساختمانی به منظور تطبیق عملیات ساختمانی با مشخصات فنی و سایر مندرجات پروانه ساختمانی و نقشههای ساختمانی را به عهده دارد و درصورت ملاحظه تخلف از مشخصات و مندرجات پروانه ساختمانی مکلف به اعلام تخلف به شهرداری است. اعلام نکردن مغایرت و مخالفت عملیات ساختمانی با مندرجات پروانه و نقشه های ساختمانی تخلف محسوب و موجب تعقیب انتظامی مهندس ناظر خواهد بود (تبصره 7 ماده 100) ضمناً مسئولیت مهندس ناظر رافع مسئولیت مالک نسبت به تخلف انجام شده نیست.
چهارم: باخاتمه عملیات ساختمانی و اتمام بنا شهرداری با صدور گواهی پایان ساختمان اجازه بهره برداری از ساختمان احداثی را برابر با نوع استفادهای که در پروانه ساختمان درج شده به مالک میدهد و مالک مکلف است از ساختمان به همان نحو استفاده کند یا اگر استفاده از ساختمان را به اشخاص دیگری واگذار میکند اشخاص مذکور نیز مکلف به استفاده مجاز از ساختمان هستند و به هرحال هیچکس حق تغییر نوع استفاده و استفاده به صورت غیر مجاز (مغایر با نوع استفاده مندرج در پروانه و گواهی پایان ساختمان) را ندارد و استفاده غیر مجاز از ساختمان تخلف محسوب و مواجه با ضمانت اجراهای قانونی پیش بینی شده میشود.
پنجم: هرنوع تغییر در مشخصات ساختمان و نوع استفاده از آن به خلاف مندرجات پروانه و گواهی پایان ساختمان درحین عملیات ساختمانی و بعد از اتمام ساختمان و همچنین در طول بهرهبرداری از ساختمان بدون اخذ مجوز از شهرداری ممنوع بوده و تخلف محسوب میشود شهرداری درصورت برخورد با هرنوع تخلف ساختمانی مکلف است که مراتب را به کمیسیون موضوع تبصره یک ماده 100 قانون شهرداری اعلام تا کمیسیون حسب مورد نسبت به تخلف صورت گرفته تعیین تکلیف کند.
ششم: در مواردیکه شهرداری اقدام به جلوگیری از ادامه عملیات ساختمانی میکند مکلف است که ظرف یک هفته مراتب تخلف را به کمیسیون ماده 100 اعلام کند و درصورتیکه شهرداری به تکلیف خود در ظرف مهلت مذکور عمل نکند مالک برای تعیین تکلیف میتواند مستقیماً به کمیسیون ماده 100 مراجعه و تقاضای رسیدگی به موضوع را کند که در این موارد کمیسیون موظف به پذیرش تقاضای مالک و رسیدگی به موضوع تخلف و اتخاذ تصمیم مقتضی است.
هفتم: تصمیم کمیسیون ماده 100 ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض توسط مالک یا ذینفع ملک و همچنین شهرداری می باشد و درصورت اعتراض موضوع در کمیسیون دیگری که اعضای آن به غیر از اعضای کمیسیون قبلی هستند رسیدگی و اتخاذ تصمیم میشود. (تبصره 10 ماده 100)
هشتم: درمواردیکه تصمیم کمیسیون دائر بر قلع بنا و رفع تخلفات ساختمانی انجام شده باشد کمیسیون مهلت مناسبی که بیشتر از 2 ماه نباشد برای اجرای رأی توسط مالک تعیین میکند و چنانچه مالک ظرف مهلت مذکور اقدام به اجرای رأی و رفع تخلفات ساختمانی نکند پس از پایان مدت شهرداری رأساً توسط مأمورین خود اقدام به رفع خلاف برابر تصمیم کمیسیون ماده 100 میکند و هزینه اقدامات انجام شده را نیز از مالک دریافت میکند(تبصره 1 ماده 100)
* حقوقدان
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=151&pageno=5

