الف) جایگاه پژوهش در سازمان قضایی نیروهای مسلح
پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، دادرسی ارتش که نهاد متولی رسیدگی به همه جرایم نیروهای مسلح و جرایم سیاسی اشخاص عادی بود از واحدهای تابع سلسله مراتب ارتش بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی با ملاحظهی ایرادهای اساسی نظام دادرسی نیروهای مسلح به ویژه « عدم استقلال تشکیلاتی» این نهاد، اصلاحاتی اساسی در عنوان، ساختار و صلاحیت آن ایجاد شد؛
سازمان قضایی نیروهای مسلح از تشکیلات ارتش جدا و یکی از ۵ سازمان تابعه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران گردید که با صلاحیتهای مقرر در اصل ۱۷۲ این قانون، مأموریتهای تعریف شده برای قوهی قضاییه دراصل ۱۵۶ و از آن جمله رسیدگی به جرایم نیروهای مسلح و پیشگیری از وقوع جرایم آنها را عهدهدار شد.
حساسیت وظایف و محرمانگی اسرار نیروهای مسلح، سرعت، دقت و قاطعیت در رسیدگی به جرایم نیروهای مسلح، تشکیل چنین نهاد قضایی اختصاصی و تخصصی را ضروری مینماید.
سازمان قضایی نیروهای مسلح نیز همانند هر سازمان دیگری برای انجام بهینهی مأموریتها و تأمین بهرهوری سازمانی و حفظ و ارتقای کارآمدی خود برای نیل به اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه دادرسی نیروهای مسلح و پیشگیری از جرایم آنها، نیازمند پشتوانه قوی فکری، اندیشهای و تولید فکر و خلاقیت است.
ب) پیشینه پژوهش در سازمان قضایی
پژوهش در سازمان قضایی نیروهای مسلح، موضوع ناشناختهای نیست. در این سازمان نیروی انسانی پژوهشگر سرمایههای ارزشمندی هستند که روز به روز بر غنای آن افزوده شده و زمینه بسیار مناسب را برای امید به آیندهای روشن برای سازمان قضایی فراهم میسازد با اتکای به توان بالقوه نهفته در سرمایهی انسانی پژوهشگر، به ویژه از سال ۱۳۷۶، حرکتی نظاممند و بیوقفه در مسیر پژوهش در سازمان قضایی نیروهای مسلح آغاز شد و با ارتقای کیفی و افزایش کمی پژوهشها همواره بر بالندگی این حرکت افزوده شده است.
ج) عملکرد سازمان در حوزه پژوهش
برنامههای پیشگیری از جرم و ارتقای تعالی و سلامت سازمانی و بهداشت حقوقی در نیروهای مسلح به عنوان هدف اصلی نظام حکومتی اسلامی در حوزههای نیروهای مسلح که رکن اصلی و قلعهی محکم امنیت فراگیر در جامعه هستند، بستری مقدس برای آغاز پژوهش در سازمان قضایی نیروهای مسلح بود که به ویژه از ۱۳۷۶ آغاز و تاکنون در قالب سه برنامهی ۵ سالهی مطالعات آسیبشناختی، پژوهشهای ناظر بر آسیبزدایی و پژوهشهای ناظر بر مدیریت پیشگیری از وقوع جرم در نیروهای مسلح استمرار یافته و ثمرهی آن ۷۰ پژوهش بنیادی، کاربردی و توسعهای در این زمینه بوده است.
افزون براین، تشکیل گروههای مختلف پژوهشی در سازمان قضایی نیروهای مسلح به ویژه گروه پژوهشهای قضایی جهت تولید متون آموزشی مورد نیاز قضات و کارکنان سازمان قضایی نیروهای مسلح و نیز متون آموزشی ویژه نیروهای مسلح و نیز متون آموزشی ویژه نیروهای مسلح در سطوح فرماندهی، ضابطان نظامی، کارشناسان بخشهای تخصصی و سربازان وظیفه از فعالیتهایی بود که از سال ۱۳۸۲ آغاز شده و ثمرهی آن تولید حدود ۳۰ متن آموزشی کاربردی و بینظیر در این حوزهها بوده است.
تقویت نیروی انسانی و ترویج فرهنگ و پژوهش و مطالعه در سازمان قضایی نیروهای مسلح راهبردی بوده که حاصل آن تربیت نیروی انسانی پژوهشگر در حوزهی عدالت کیفری بوده و توسعهی کیفی و کمی مقالات علمی مندرج در نشریات مختلف، گواهی صادق براین ادعا است.
همهی این تلاشها درحالی صورت گرفته که در ساختار تشکیلاتی سازمان قضایی نیروهای مسلح، تا سال ۱۳۸۹، واحدی که متولی امر پژوهش باشد، وجود نداشته است تا این که در این سال پیشگیریهای اداره کل آموزش برای اصلاح ساختار سازمانی نتیجه داد و « گروه پژوهشی » با ۱۵ پست سازمانی پژوهشی به منظور مدیریت متمرکز و نظاممند امر پژوهش در سازمان قضایی نیروهای مسلح و رفع نیازهای پژوهشی در همهی حوزههای موردنیاز سازمان تشکیل گردید.
د) اهداف سازمان در حوزه پژوهش
حاکمیت بخشیدن به نظام جامع مدیریت کیفیت در حوزهی پژوهش، کارآمد سازی، بومیسازی و به روز رسانی فرایندهای پژوهش در سازمان و ایجاد رابطهی مستقیم و نظامند بین تقاضا، تولید و مصرف یافتههای پژوهشی از جمله اهداف سازمان در حوزههای پژوهش است.
* محمد مصدق- معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح
منبع:http://www.imj.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=3169;1391-04-20-04-05-35&catid=53;1388-08-19-06-24-55&Itemid=99
Categories:

