پس از آنکه پرونده با کیفرخواست به دادگاه ارسال شد رئیس حوزه قضایی در شهرستان (در مورد پروندههایی که در صلاحیت دادگاه عمومی جزایی است) و یا رئیس کل دادگستری استان (در مورد پروندههایی که در صلاحیت دادگاه کیفری استان است) پرونده را به یکی از شعب دادگاه ارجاع میکند. البته برخی از پروندهها مانند جرایمی که اطفال مرتکب میشوند یا جرایمی که مجازات قانونی آنها کمتر از یک میلیون ریال جزای نقدی یا کمتر از سه ماه حبس است مستقیماً و بدون کیفرخواست در دادگاه طرح میشوند در غیر از این موارد استثنایی، اصل بر آن است که پرونده با انجام تحقیقات مقدماتی و تنظیم کیفرخواست در دادگاه مطرح شود.
اکنون در پاسخ به بسیاری از سؤالات افراد به ذکر چگونگی رسیدگی دادگاه خواهیم پرداخت.
پس از ارجاع پرونده دادگاه وقت رسیدگی تعیین میکند این وقت باید به افراد زیر ابلاغ شود:
1ـ شاکی خصوصی یا وکیل او
2- متهم یا وکیل او
3- دادستان
حضور دادستان یا نماینده او در همه محاکمات کیفری ضروری و الزامی است و اصولاً بدون حضور او یا نمایندهاش در جلسه محاکمه، دادگاه نمیتواند به پرونده رسیدگی کند و در صورت تخلف از این امر، محاکمه فاقد ارزش حقوقی و تصمیمات دادگاه در آن جلسه فاقد وجاهت میباشد.
پس از ابلاغ جلسه دادرسی به افراد مذکور دادگاه در وقت تعیین شده رسیدگی میکند. قواعد عمومی حاکم بر رسیدگی و ترتیب رسیدگی در دادگاه عبارت است از:
1ـ استماع اظهارات دادستان یا نماینده او در دفاع از کیفرخواست و نیز شنیدن اظهارات گواهان و کارشناسانی که دادستان معرفی میکند.
2- استماع اظهارات شاکی خصوصی و وکیل او.
3- استماع شهادت گواهان یا اظهارات کارشناسانی که شاکی معرفی میکند.
4- تحقیق از متهم مبنی بر این که اتهام وارده را قبول دارد یا خیر؟
5- استماع اظهارات متهم و گواهان کارشناسانی که متهم یا وکیل او معرفی میکنند.
6- بررسی آلات و ادوات جرم و استماع اظهارات وکیل متهم.
7- رسیدگی به دلایل جدیدی که از طرف متهم یا وکیل او به دادگاه تقدیم میشود.
8- پس از استماع شهادت گواهان هر یک از طرفین دعوی دادگاه به طرف دیگر اجازه میدهد تا اگر پرسشهایی از شاهد دارد مطرح کند.
9- در صورتی که پرونده دارای متهم اصلی و معاون و شریک جرم باشد و همگی حاضر باشند تحقیقات از متهم اصلی شروع میشود.
10- اگر در پروندهای متهمین متعدد باشند در صورتی که به یک یا چند نفر از آنان دسترسی نباشد دادگاه نسبت به متهمین حاضر پرونده را تفکیک و رسیدگی و تعیین تکلیف خواهد کرد و نسبت به غایبین در مواردی که رسیدگی غیابی امکان داشته باشد رسیدگی غیابی به عمل خواهد آورد و در غیر این صورت پرونده را مفتوح نگه میدارد.
11- در مواردی که صدور حکم نیاز به تحقیقات بیشتری داشته باشد پس از انجام تحقیقات، محاکمه شروع و تا صدور حکم متوقف نخواهد شد و اگر محاکمه طولانی باشد به قدر لزوم تنفس داده خواهد شد.
12- دادگاه پس از اعلام ختم رسیدگی در همان جلسه مبادرت به صدور رأی میکند و یا حداکثر ظرف یک هفته باید اعلام رأی کند.
13- رأی دادگاه چه دلالت بر بیگناهی و چه دلالت بر گناهکاری متهم داشته باشد باید مستدل و مستند به مواد قانون باشد و در رأی دادگاه مشخصات طرفین دعوا، مواد قانونی استنادی، مشخصات دادگاه رسیدگیکننده و قاضی آن و شماره دادنامه با ذکر تاریخ و شماره پرونده آورده شود و همچنین رأی دادگاه قطعی است یا قابل تجدیدنظر و اگر قابل تجدیدنظر است کدام مرجع به درخواست تجدیدنظر رسیدگی میکند.
14- اصل بر علنی بودن محاکمه است مگر در مورد پروندههای اعمال منافی عفت و جرایمی که برخلاف اخلاق حسنه است و یا در امور خانوادگی یا دعاوی خصوصی به درخواست طرفین و نیز در مورد جرایمی که علنی بودن آن مخل امنیت یا احساسات مذهبی باشد.
15- حضور اشخاص کمتر از 15 سال در دادگاه به عنوان تماشاچی ممنوع است.
16- متهم یا وکیل او حق دارند قبل از شروع محاکمه به دفتر دادگاه مراجعه و از محتویات پرونده اطلاعات لازم را به دست آورند تا قادر به تدارک دفاع باشند.
17- اگر متهم در زندان باشد همراه با مأموران مراقب در دادگاه حضور پیدا میکند.
18- رعایت ادب و نزاکت از سوی اصحاب دعوی و تماشاچیان الزامی است و اخلال در نظم دادگاه نیز ممنوع میباشد و کسانی که باعث اخلال در نظم دادگاه میشوند با نظر قاضی دادگاه از یک تا پنج روز بازداشت خواهند شد.
منبع:
http://www.iran-newspaper.com/1389/8/4/Iran/4634/Page/12/Index.htm#

